dec 092017
 

Tjsa, met de rare collegetijden van tegenwoordig heb je wel eens een dag vrij als student. Ondanks dat colleges tegenwoordig door het hele land worden gegeven in plaats van allemaal op de universiteit waar de student voor gekozen heeft. Die student reist daarom heel wat af door het land in al dan niet vertraagde treinen. Maar of dat nu de juiste manier is om de binding met de wetenschap te bevorderen en nieuwe kennis op te doen …? Ik geloof er niets van.

Een dag vrij betekent wel genoeg tijd over om een lunch te maken. Een studentenlunch. Niet veel werk en met makkelijke ingrediënten, uiteraard. Afgekeken van 9gag.com, een soort van grappige social-media site met een miljoenen publiek, wordt een bol broodje ineens een gevuld bootje. Gevuld vooral met ei, vlees en kaas.

Een Italiaanse bol, sowieso een favoriet bolletje brood, dit keer naast de smaak ook gekozen om zijn stevige korst. Een stevig eierbroodboot is het resultaat.

Continue reading »

nov 042017
 

De naam biscotti (meervoud) is afgeleid van het Latijnse panus biscotus. Wat twee keer gebakken brood betekent. De eerste keer bakken levert een ietwat bol brood op. Die wordt dan in plakken gesneden en nog een keer gebakken om deze helemaal droog en knapperig te maken. Zo een plak heet dan een biscotto (enkelvoud). Eigenlijk gewoon brood gemaakt dus. Maar zit er suiker in dan noemen we het koek.

Droge harde koeken en broden zijn van alle tijden. De Romeinen gaven bucellatum aan soldaten mee op veldtocht. Op lage temperatuur lang (of 2 keer) gebakken harde kleine platte broodjes waaruit alle vocht verdwenen was. De Nederlanders en Engelsen gaven dubbelgebakken harde deegkoek mee aan hun zeevaarders, scheepsbeschuit en hard tack respectievelijk. Die deegkoekjes waren door het uitdrogingsproces zo hard dat ze alleen te eten waren nadat ze in vocht werden gedompeld. Een methode van koekjes eten die nog steeds veel navolging vindt.

Maar de Romeinen hadden ook een zoetere variant waar je een oorsprong van biscotti in kan lezen. In het kookboek van Apicius uit de late vierde of vroege vijfde eeuw vind je vele recepten voor een ‘aliter dulcia‘, een andere zoetigheid. In 1 ervan worden onder andere honing, strowijn en melk samen met wat eieren gekookt, mogelijk met stukjes noten erin – de schrijver is hier onduidelijk -, tot het een zeer harde pap was. Na afkoelen werd het in kleine stukken gesneden en in goede olie gebakken, en dan opgegeten met nog meer honing. Laat het maar aan de Italianen over om die twee keer gebakken en/of gekookte ‘andere zoetigheid’ – weliswaar vele eeuwen later – te perfectioneren.

Pistache noten in knapperige biscotti

Ook tegenwoordig worden vaak noten toegevoegd. De klassieke keuze is amandelen. Ik wilde dit keer eigenlijk beukennoten in de biscotti stoppen. Dus weer dat familiebezoek gepland op een droge dag en het bos in gegaan.

Continue reading »

sep 242017
 

Rijpe Harzer Käse is een sterk ruikende kaas, een stinkkaas. De eerste keer dacht ik meteen, het ruikt zoals een Munster kaas, uit de Vogezen. Harzer Käse is een vetarme zuremelkkaas met een hoog proteïne gehalte. Daarmee populair in diëten en bij sporters. Maar zo is de kaas natuurlijk niet begonnen.

Harzer Käse werd inderdaad ooit in het noordelijke Harzvorland van de Harz gemaakt, het noordelijkste middelgebergte van Duitsland. Maar de productie vindt nu plaats buiten de Harz, in een brede strook van het midden van West-Duitsland tot zuidelijk Oost-Duitsland. Een zelfde soort kaas wordt verkocht onder de namen Mainzer Käse (uit Hessen), Nieheimer Käse (uit Westfalen) en het Tsjechische Olomoucké tvarůžky. Deze laatste wordt tegenwoordig gemaakt in Loštice, 30 kilometer noord-westelijk van de naamgevende plaats Olomouc. Een breed verspreid klein kaasje dat vermoedelijk is ontstaan zodat restanten melk na het boter karnen niet weggegooid hoefden te worden.

Harzer Käse wordt tegenwoordig veel gebruikt in Duitse salades. Maar altijd maar die Duitse toevoeging van een veel te zure dressing helpt niet zo goed om de originele kaassmaak te behouden. Maken ze een lekkere stinkkaas, zwakken ze daarna de smaak af. Merkwaardige keuze. En het gebeurt meer.

Een bleek geworden Harzer Käse mit Muzik na een kleine 24 uur in de marinade.

In Duitsland wordt de kaas namelijk ook massaal gegeten in een speciaal gerechtje: Harzer Käse (of Handkäse) mit Muzik. Kaas met uien traditioneel gemarineerd in azijn, wijn en/of olie, en peper en zout. Redelijk snel te maken, maar wel pas na de lange wachttijd om de kaas te laten rijpen. Want Harzer Käse rijpt thuis van een niet zo interessante kaas naar een volwaardige stinkkaas. En dat rijpingsproces, dat is goed volgen. Tenzij je de kaas natuurlijk koopt net voor het verstrijken van de houdbaarheidsdatum.

Continue reading »

feb 262017
 

Het leven in Groot-Brittannië speelt zich veel meer dan hier af in de pub. En tijdens onze jaren daar hebben we een levenslange fascinatie voor Guinness bier opgedaan. Een donker stout bier dat ook wel bekendstond als liquid food. Guinness lijkt zwart van kleur, maar het heeft in werkelijkheid een diepe robijnrode tint. Guinness smaakt anders dan andere bieren onder andere door het relatief hoge ijzergehalte.

Van de tap het allerlekkerst. Daarna komt Guinness uit de fles, en als laatste Guinness uit blikjes. Wel ingenieus die blikjes. Ze bevatten een container met gas onder druk. Tijdens het openmaken komt er een gat in die container en die zorgt er bij het uitschenken voor dat je glas Guinness die karakteristieke roomwitte schuimlaag krijgt van ongeveer 2 centimeter dik.

Het fascinerende aan Cato’s brood blijf ik vinden dat het met maar twee ingrediënten wordt gemaakt, water en bloem, en dat het toch heel lekker smaakt. Het bierbrood dat ik maak heeft op het oog ook maar twee ingrediënten, zelfrijzend bakmeel en Guinness. Maar als je echt gaat tellen zijn het er meer. Zelfrijzend bakmeel bestaat uit bloem en een rijsmiddel, meestal bakpoeder. Guinness bestaat uit water, gerst, hop en gist. Zes ingrediënten in totaal. Nog steeds niet veel.

guinnness-bread-cut-open

Quick bread met Guinness bier. Gewoon, omdat het kan.

Continue reading »

Uiencake of toch uienbrood met olijven

 Brood, Cake  Reacties uitgeschakeld voor Uiencake of toch uienbrood met olijven
mei 282016
 

Cato’s geknede brood viel goed in ons huis als een simpel soort brood, maar qua smaken kan er wel wat bij natuurlijk. Het brood wordt ook wat luchtiger door een rijsmiddel te gebruiken. Baking soda is een rijsmiddel dat werkt als er een zuur ingrediënt in het recept wordt gebruikt zoals de karnemelk bij Iers soda brood. Maar wat nu als je geen zuur ingrediënt nodig hebt? Dan kan je bakpoeder gebruiken.

Vanaf 1700 waren er al wel variaties van wat wij nu bakpoeder noemen maar pas in 1843 werd de moderne versie van bakpoeder uitgevonden door Alfred Bird in Engeland. Bakpoeder reageert zodra er vocht wordt toegevoegd. Angelsaksisch bakpoeder bestaat vaak uit baking soda, één (vaak Cream of Tartar – wijnsteen) of meer zouten van zuren en zetmeel. Het zetmeel zorgt ervoor dat het mengsel droog blijft. Veel Angelsaksische bakpoeders zijn ook een zogeheten dubbel reagerend mengsel: de bakpoeder reageert al een eerste keer bij het mengen van alle ingrediënten en nog een tweede keer in de warme oven. Voor dat dubbel reageren zijn twee zuren nodig. En voor de tweede reaktie wordt vaak een zuur gebruikt dat aluminium bevat waardoor er over die bakpoeders veel discussie is. Het in Nederland alom vertegenwoordigde Duitse bakpoeder is een enkel reagerend bakpoeder.

reutelnl-uienbrood-met-olijven

Als aan bloem bakpoeder wordt toegevoegd krijg je zelfrijzend bakmeel. Deze versie van uienbrood met olijven is gemaakt met dat zelfrijzend bakmeel. Nog steeds geen echt brood natuurlijk. Brood maak je tegenwoordig met gist of desem. Dan toch maar uiencake genoemd, hoewel dat op de één of andere manier niet klinkt?

In Engeland weten ze een oplossing. Ze noemen het gewoonweg cake-bread, cake brood. Brood gemaakt op de manier waarop cake gemaakt wordt. Of, omdat de rijstijd buiten de oven ontbreekt, quick-bread. Snel brood dus. Nou ja snel, toch nog 1 uur en 20 minuten bezig. Relatief snel dus. Nog net snel genoeg voor een vers weekendontbijt, tenminste als de kok eerder opstaat.

Het recept is genoeg voor 1 groter cake brood, maar 2 of 4 kleinere broden maken kan natuurlijk ook. Continue reading »

Hoezo Irish soda bread

 Brood  Reacties uitgeschakeld voor Hoezo Irish soda bread
apr 162016
 

Iers soda brood wordt gemaakt van slechts 4 ingrediënten: meel, karnemelk, baking soda en een snufje zout.

Volgens The Society for the Preservation of Irish Soda Bread is de oudste schriftelijke referentie in Ierland zelf uit het jaar 1836. Dat is eigenlijk helemaal niet zo lang geleden voor wat vaak een traditioneel Iers recept wordt genoemd. Indianen, in wat nu Amerika heet, gebruikten al natuurlijke soda, potash genaamd. Potash bevat kaliumcarbonaat in een in water oplosbare vorm. Baking soda is natriumwaterstofcarbonaat. Natrium en kalium behoren tot de alkalimetalen, en natrium- en kaliumverbindingen vertonen vaker soortgelijke chemische reacties. De Ieren hebben het niet uitgevonden, brood met soda.

Waarom heet het dan nu in grote delen van de wereld Irish soda bread? Dat antwoord is niet zo een-twee-drie te geven, maar mogelijk komt dit door de geografie van de Britse eilanden. Vanuit Engeland gezien is Ierland een soms ver weg gelegen eiland. Rond de start van de 20-ste eeuw ging Engeland over op brood gemaakt van harde tarwe en gist. Doordat hardere tarwesoorten niet goed groeiden in Ierland bleef men daar brood maken van zachte tarwe, veelal geïmporteerd. Brood met baking soda. Soda brood werd iets aparts in Engeland, dat aten de Ieren, en mogelijk daarom kreeg het de naam Irish soda bread.

reutelnl-irsih-soda-bread

De Ieren zijn ook heden ten dage niet de enigen die soda brood maken, maar het brood is er inmiddels zo ingeburgerd dat baking soda daar ook wel bread soda wordt genoemd.

Er zijn vele soorten Irish soda brood, maar grofweg zijn er twee hoofdsoorten te onderscheiden: brown bread van volkorenmeel en bloem, en white bread van fijne bloem. De keuze valt dit keer op brown bread.
Continue reading »

Flammkuchen

 Brood  Reacties uitgeschakeld voor Flammkuchen
okt 252015
 

Lang heb ik niet geweten wat het is. Op de één of andere manier kreeg ik associaties met skihut-taferelen. En eigenlijk weet ik nog steeds niet of dat terecht is… Het heet ook wel tarte flambée, waarbij ik dan weer denk aan een geflambeerd taartje. In ieder geval heb ik het vandaag voor het eerst gegeten. En gemaakt. Dus ik heb geen enkel vergelijkingsmateriaal. Geen idee hoe het hoort te smaken, maar daar kan ik met een eenvoudig recept en slechts enkele ingrediënten nooit veel naast zitten.

Blijkbaar is het in de Elzas ontstaan toen bakkers met een dun lapje deeg hun oven testen. Het is als een pizza, maar dan zonder tomatensaus. Volgens mij kan je er alles op mikken, zoals dat bij een pizza ook gebeurt. Maar zoals een shoarma-pizza weinig traditioneel is, zal een flammkuchen met gyros dan ook niet zijn. Dus dat maken we dan ook niet. Uiteindelijk wil ik toch het idee hebben dat ik iets maak van ver weg.

Flammkuchen

Flammkuchen

Continue reading »

Eerst handen wassen en dan Cato’s brood maken

 Brood  Reacties uitgeschakeld voor Eerst handen wassen en dan Cato’s brood maken
aug 222015
 

Heel soms is er ineens onvoldoende brood in huis. En naar de bakker gaan is ook geen optie hoewel die wel open is. Geen zin heet dat. Tijd voor waarschijnlijk het simpelste historische brood recept dat bekend is: gekneed brood uit Cato’s De Agri Cultura uit 160 BC.

Het recept voor gekneed brood is het allereerste recept van boekdeel LXXIV (74) tot en met XC (90), het recepten deel. De eerste instructie is meteen uniek.

  • Recept voor gekneed brood. Was je handen en een kom grondig.

De Agri Cultura gaat over het beheren van een boerderij. Waar gewerkt wordt krijg je vieze handen. Handen wassen is dus een erg logische instructie. Dat het nodig is om het expliciet op te schrijven is vanuit onze tijd gezien minder logisch. Hygiëne was heel belangrijk voor Romeinen maar anders dan de manier waarop wij nu hygiëne beleven.

reutelnl-cato-kneaded-bead-whole

Meel en water. Meer niet. Geen zout. Geen gist. Dit is brood dat snel gemaakt kan worden.

Continue reading »

Homemade hamburgerbroodjes

 Brood, Broodje  Reacties uitgeschakeld voor Homemade hamburgerbroodjes
jan 102015
 

We geven het eerlijk toe. Eens per jaar vind je ons in een fast-food restaurant langs de snelweg, op de terugweg van de zomervakantie. Daar hebben we dan wel een bepaald verwachtingspatroon bij. Ervaren door de jaren. Zodra we trek krijgen rijden we op basis van die ervaring daarom toch nog eerst een (half) uurtje door en zoeken pas een fast-food restaurant op als de trek nog wat groter is geworden. Hamburgers eten en dan in één ruk door naar huis.

Altijd vermakelijk en een onvermijdelijk onderdeel van het tafelgesprek is het verschil tussen de hamburgers in de foto’s op de borden boven de counters en in de advertenties, en de hamburgers die je meekrijgt. Het eerste wat opvalt is het vaak grote verschil in hoogte. In één verklaring voor het hoogteverschil meldt een bekende keten dat de verpakking de hamburger warm houdt, maar dat er in die verpakking nog wel stoom vrijkomt van de hamburger die het broodje dan doet krimpen. Vochtige broodjes dus. In ons huis noemen we dat gewoon kleffe broodjes.

Dat kan beter. Want de hamburger is een fantastisch concept.

reutelnl-homemade-hamburger-buns

Back to basics: een hamburger is een sandwich die bestaat uit drie onderdelen: het hamburgerbroodje, een plat stuk hamburgervlees, en zorgvuldig gekozen hamburgerbeleg. Project H(amburger) is geboren.

Project H(amburger) deel 1: eigengemaakte hamburgerbroodjes.

Door de hamburgerbroodjes zelf te maken verlaten we wel de categorie fast-food, in ieder geval voor de kok.

Continue reading »

Engelse Muffins als lunchbroodjes

 Brood, Broodje  Reacties uitgeschakeld voor Engelse Muffins als lunchbroodjes
sep 042013
 

Muffins zijn altijd een succes als broodmaaltijd. Engelse muffins, niet de Amerikaanse. Dat zijn meer cakejes. Kom ik nog een keer op terug.

Engelse muffins dus. Die prik je als ze klaar zijn in met een vork en daarna scheur je ze in tweeën zodat de holtes kunnen worden gevuld met zachte boter. Leuk ook om te maken want je bent even bezig – met veel rustmomenten: deeg maken, laten rijzen, broodjes van maken, laten rijzen, bakken in koekenpannen, en afbakken in de oven.

Het staat bekend als een ontbijtbroodje, maar ik moet toch schrijven dat ik dat niet kan opbrengen. Nadat je bent opgestaan nog bijna 2 uur wachten op een broodje, dat lukt niet. Ik serveer ze als lunch.

reutelnl-engelse-muffins

Continue reading »