
Bier in wafels: niets nieuws onder de zon
Over de geschiedenis van wafels hebben we al eerder geschreven, bij het recept voor aardappelwafels met zalm, feta en gepocheerd ei.
Wafels, als dikke oublies, kregen een eigen naam ergens in de 14e of 15e eeuw. Ergens nadat wafels waren uitgevonden werd het beslag verrijkt met alcohol. Op de grens van de 14e en 15e eeuw, in 1393, verscheen de Franse huishoudgids ‘Le Ménagier de Paris’ (de Parijse huishoudster) een recept voor wafels met wijn.
Voor een huishoudster en met wijn in de wafel. Het zal een gerecht voor welgestelden zijn geweest. Het is een anoniem manuscript, waarin staat dat je wafels op 4 manieren kunt maken. De 1e en 4e manier bevatten wijn. Het 1e wijnwafel recept gebruikt eieren, zout, wijn en bloem. Het 4e recept alleen bloem vermengd met water, zout en wijn. De 2e en 3e manieren bevatten kaas als ingrediënt.
In de middeleeuwen werd ook het wafelijzer uitgevonden. Oorspronkelijk 2 metalen platen die boven een open vuur werden verhit. Tegenwoordig een zwaar apparaat dat op elektriciteit werkt. Metalen platen kunnen ook wat armere mensen gebruiken.
Nu was het drinkwater niet van zo’n beste kwaliteit toendertijd. Vooral bier werd gedronken. Iemand moet voor de eerste keer bier in het beslag voor wafels hebben gemengd. Wie is onbekend. Op Reutel staat al een recept voor wafels met begeleidend biertje, zelf verzonnen door een huisgenoot: wafels met rookworst en Goudse.
Het recept voor wafels met bier verschijnt ook in kookboeken, of beter, manuscripten. Zo staat er een recept voor wafels met warm bier in een handgeschreven verzameling van recepten, opgeschreven rond 1600 [1]. Het wordt bewaard in de Universiteitsbibliotheek van Gent. De wafels mochten worden overgoten met warme boter waarin suiker is opgelost.
Bier in wafels, niets nieuws onder de zon. Bovendien brengt dat bier iets extra’s. Het maakt het beslag luchtiger, wat zeker bij wafels een voordeel is. Knapperig van buiten, luchtig van binnen. Bier versterkt ook de knapperige buitenkant. En, niet onbelangrijk, bier voegt een extra smaak toe aan de wafels.
En dat bier kan ook vroeger zomaar Affligem bier zijn geweest [2]. Want de monniken van Affligem stichten in 1074 een brouwerij. Het zal 1 van de oudste biersoorten van België zijn.
Affligem Tripel is een straf biertje met een alcoholpercentage van 9%. Het is een mooi goudkleurig bier en heeft een intense en rijke smaak. Smaak die overeind blijft in een wafelijzer. Naar verluidt bevat het nuances van steen- en citrusvruchten. Door de hergisting op de fles heeft Affligem Tripel een sterk bruisend karakter bij het inschenken in een glas. Daar moet je wel degelijk rekening mee houden.
Tripel is ooit ontstaan omdat de monniken minder bier mochten drinken. Dan verhoog je simpelweg het alcoholpercentage, om toch aan je dagelijkse intake te komen. Slim. Van simpele ingrediënten, te weten water, gerstemout, glucosestroop, hop, hopextract, suiker en gist, werd en wordt een heerlijk biertje gebrouwen. Past prima in wafels, Affligem Triple.
Nog niet opeten
Voor 4 à 6 wafels (afhankelijk van de grootte en diepte van het wafelijzer)
- 160 gram bloem
- 225 milliliter bier, hier Affligem Triple
- 40 gram ongezouten roomboter
- 1 ei
- 7 gram instant droge gist (zakje)
- 5 gram suiker (optioneel)
Voor de topping
- tomatenpulp
- grote Amsterdamse uien
- basilicumblaadjes
Voor het bakken
- arachideolie
Aan het werk (15 + 50 + 20 minuten)
Verwarm het bier tot het handwarm is, zo’n 35°C. Giet het over in een kom en voeg al roerend de suiker erbij. Daarna al roerend de gist toevoegen. Laat dit 10 minuten afgedekt staan op een warme plek.
Smelt intussen de boter op een laag vuur zonder dat het bruin wordt en laat deze weer wat afkoelen. De boter moet wel vloeibaar blijven.
Splits het ei. Klop het eigeel los. Klop het eiwit stijf met een mixer.
Doe de bloem via een zeef in een grote kom en voeg er het eigeel en de gesmolten boter aan toe. Goed mengen. Giet vervolgens het gistmengsel over in de kom en meng alles goed door elkaar met een garde tot er geen klontjes meer inzitten. Als laatste het eiwit erdoorheen spatelen tot alles goed is gemengd.
Dek de kom af met huishoudfolie en laat het beslag rijzen voor 40 tot 50 minuten afgedekt rijzen, tot het volume is verdubbeld. De tijd hangt af van de temperatuur in je kamer/keuken. Daarna niet roeren, we willen juist alle luchtbubbels behouden.
Smeer het wafelijzer in met een klein beetje neutrale olie, zoals arachideolie. Verwarm daarna het wafelijzer.
Als het wafelijzer meldt dat het heet is, vul dan het wafelijzer met het beslag, met hulp van een soepopscheplepel, bij mij 1 volle lepel beslag per 20 vakjes. Snel gladstrijken met een houten spatel. Het wafelijzer meteen sluiten.
Bak de wafels goudbruin en stevig. De tijd verschilt wel per wafelijzer, het zal rond de 5 à 6 minuten duren. Een goede indicatie is dat er geen stoom meer uit het apparaat komt. Laat de wafels uit het ijzer daarna wat afkoelen.
Intussen de Amsterdamse uien in stukjes snijden en samen met de tomatenpulp opwarmen in een koekenpan.
Verdeel het tomaten/ui mengsel over de wafels en leg er basilicum bij.
Resultaat
Mooi gekleurde wafels. Lekkere smaak, knapperige buitenkant en luchtige binnenkant. Met hulp van Affligem Triple.

Unaniem werd de mening gedeeld dat dit bier in deze wafel heel erg lekker was. Diegene in ons huishouden die geen bier drinkt meldde dat hij die typische biergeur kon ruiken. Alle anderen, die wel een biertje lusten, roken het niet.
Referenties
- Ria Jansen-Sieben en Johanna Maria van Winter, De keuken van de late Middeleeuwen. Een kookboek uit de Lage Landen. Laatst bezocht 20-11-2024.
- Wikipedia, Affligem bier. Laatst bezocht 20-11-2024.
5 gedachten over “Bier in wafels: niets nieuws onder de zon”
Goedemorgen BroeR, ik meen me te herinneren dat er thuis door mijn vader bier in het oliebollenbeslag ging en het lijkt me logisch nu ik lees dat het een knapperige luchtige wafel, en dus ook oliebol, oplevert.
Er staat hier nu al een paar jaar zo’n ‘fancy’ tosti-ijzer in de kast, inclusief wafelplaten, nog nooit gebruikt, wel al lang van plan. Misschien een kerstvakantieprojectje… ik zet het in ieder geval op het lijstje ’to cook’: oliebolwafels worden het dan, mét rozijnen, sukade en appel!
Oliebolwafels met rozijnen, sukade en appel. Dat is een lastige hier door gebrek aan interesse in sukade.
Kan natuurlijk ook zonder sukade. 😉Als ik op Insta of TikTok aanwezig zou zijn zou dit zomaar een hype kunnen worden bedenk ik me nu. In mijn gemeente heeft de oliebollenkraam (een jaarlijkse winnaar van de oliebollentest nota bene!) een augurkenoliebol gemaakt…. ik pas. Fijn weekend!
Nou, dat kan best wel lekker zijn, augurk in een warme oliebol.
Warme augurk smaakt heel anders dan koude augurk net uit een potje.
Ik realiseer me nu dat het wel een oliebol zonder krenten en rozijnen zal zijn, anders lijkt het me geen lekkere combi. Maar inderdaad een oliebol met augurk kan natuurlijk goed smaken, beetje als een bara met iets ertussen.