Archief van
Categorie: Dipsaus

Zwarte bonenburger met noten én whisky saus

Zwarte bonenburger met noten én whisky saus

Lekkere broodjes met iets ertussen. Of het nu hamburgers zijn of vega-burgers. Broodjes met iets ertussen zijn populair bij ons. Bijvoorbeeld als dat ertussen zwarte bonen als basis heeft. Met soms een whisky saus erop.

Net als bij ‘zwarte-bonen burger‘ kan je over ‘whisky saus’ en ‘whiskysaus’ een lange discussie starten over spellingsregels. Whisky is een woord dat buiten Nederland is bedacht. Daarmee was vroeger ‘whisky saus’ de correcte spelling. Tegenwoordig mag er veel meer en lijkt ‘whiskysaus’ de voorkeur te krijgen. Whisky blijkt inmiddels ingeburgerd te zijn in Nederland.

Door die whisky saus is het geen vegetarische maaltijd. Hoewel, je hebt vegetariërs en vegetariërs. Voeg je er kenmerken aan toe dan krijgen je al snel je eigen stempel. Veel gebruikte woorden zijn pescotariër, lactovegetariër, ovo-vegetariër, lacto-ovo vegetariër en pollotariër. En dan heb je nog de extremen flexitariër en veganist. Vertel wat je wel en niet eet, en de mensheid heeft er een stempel voor. Onze favoriet? Pescolactoövotariër.

In deze kant-en-klare whisky saus (of whisky cocktail, of whisky cocktailsaus) zit onder andere tomaat, mosterd, eigeel, ansjovis, worcestersaus (die zelf ook ansjovis bevat), paprika en melk. En die combinatie van ingrediënten klinkt gewoon goed. Makkelijk zelf te maken met wat eetlepels yoghurt en afgestreken theelepels van de rest van de ingrediënten. Maar ja, die fles staat dus altijd in onze koelkast.

Er zit ook nog een ruime hoeveelheid whisky in, wel 0,5%! (De hoeveelheid whisky verschilt per merk.) Het heet whisky saus, maar er zit nauwelijks whisky in. Zal juridisch wel kloppen.

Alcoholische dranken in eten vinden wij niet altijd even geslaagd. Tenzij de alcohol grotendeels verdampt, zoals bij risotto.  Dus garnalen in een cocktailsaus met sherry, brrr. Irish coffee, met Ierse whiskey, brrr. En dat terwijl een goede sherry en een goede whisk(e)y stand alone en op de goede temperatuur niet te versmaden zijn. Net als goed geprepareerde garnalen en een kop echte koffie. Het zijn maar meningen uiteraard. Ðé uitzondering is alcohol in cheesecakes. Heerlijk.

Hier zit dus erg weinig whisky in de saus, dat je die niet echt proeft, en toch ook, echt niet proeft. In authentieke Schotse whisky saus zijn de verhoudingen van de ingrediënten echt anders. Daar proef je de whisky wel, zeker als je het wel zelf maakt. Ook heerlijk.

Waar komt die whiskysaus oorspronkelijk vandaan? Iedereen denkt dan als eerste aan Schotland. Maar inmiddels wordt in zo’n beetje elk Europees land wel whisky gemaakt. Ook in Nederland zijn er veel distileerderijen die zich met whisky bezighouden. Nu zijn er meerdere soorten whisky, niet allemaal van dezelfde kwaliteit.

Die whisky in de kant-en-klare saus zal niet een single malt whisky zijn. Lekker, maar ook heel erg duur, zeker na Brexit. En ook geen blend, daar zitten ook malt whiskies in. Ik vermoed eerder een grain whisky, een massaproduct die lang niet zo lang rijpt als malts en blends. En die toch bij bepaalde merken nog steeds pareltjes oplevert. Het whisky saus merk meldt er echter niets over op hun website zo te zien. Grain whisky?

We hebben een fan in ons huishouden, dus die whisky saus in een fles is altijd op voorraad. Whisky saus, een quilty pleasure. Dus de uitnodiging/uitdaging aangenomen om ook eens een keer whisky saus op een burger te draperen. De keuze viel op een zwarte bonenburger. Dus deze keer kant-en-klare whisky saus toegevoegd, als snelle en makkelijke variatie op een eigen verzinsel.

Zwarte bonenburger met noten en whisky saus, als variatie op onze andere zwarte bonenburgers. Met veel fijngemalen noten en niet met minder en grof gevijzelde noten. Meteen een totaal andere textuur.

Lees Meer Lees Meer

Sichuan hotpot

Sichuan hotpot

Vroeger werd er gegourmet bij ons thuis, bijvoorbeeld met de kerstdagen. Gezellig. Veel Nederlandser kan bijna niet zou ik zeggen. Al doen we het pas sinds het eind van de jaren zeventig. Het was het nieuwe alternatief voor de kaasfondue, al kan ik mij niet heugen dat we dat wel eens hebben gegeten thuis. Dat deed ik voor het eerst in mijn studententijd. Met veel knoflook en wijn …

Dat gourmetten zo groot werd, kwam met name door de strijd tussen de zuivel- en de vleesindustrie. Tijdelijk gewonnen door de vleesboeren, want kaas was vet, dus slecht. En met gourmetten zagen slagers de kans hun verkoop drastisch te verhogen. Ga maar na, de hoeveelheid vlees op een gourmetschotel gaat de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid ver te boven. Intussen weten we beter, kaas is allang niet meer ongezond. Al is het wachten op een volgend onderzoek. Maar het blijft lastig te beoordelen, want menig onderzoek wordt gesponsord door concurrerende industrieën, die niet zozeer het gezondheidsvoordelen van het eigen product willen promoten als wel de gezondheidsnadelen van de concurrent.

Maar de gourmet luidde ook een periode van meer welvaart in. Feestelijk eten was niet meer voorbehouden tot enkel de feestdagen. Met de komst van allerlei internationale keukens veranderde dat nog veel meer. Zo deed het hotpotten langzaam haar intrede; fondue in een kruidige bouillon. Heel Aziatisch.

Er zijn tijden geweest dat ik zeker een keer in de maand aan het hotpotten was. Hotpotten is lekker, gezellig en je eet nog eens heel gevarieerd. En eigenlijk niet eens zo heel veel. Aan het eind heb je bovendien een zeer smakelijke bouillon tot besluit van de maaltijd. Alleen die rijke bouillon is eigenlijk al geweldig.

Bij een gemiddelde hotpot eet je vlees, vis, groente en paddestoelen. Van elke in ieder geval twee soorten. Daarnaast zijn er vaak glasnoedels, maar ook tofu. Zorg dat je voor iedereen wat lekkers hebt. Met name voor jonge kinderen is het leuk als ze van alles wat kunnen proeven. Hotpotten is zo een gezellige manier om kennis te maken met de Chinese keuken.

Hotpotpannen hebben vaak 2 vakken, zodat je twee verschillende bouillons kunt gebruiken. Bijvoorbeeld een pittige en een neutrale bouillon. Zelf maak ik altijd een lekkere bouillon in Sichuanstijl voor vlees en een lichte groentebouillon voor vis. Groenten en paddestoelen kunnen uiteraard in beide bouillons.

Lees Meer Lees Meer

Hummus met of met zonder tahini

Hummus met of met zonder tahini

‘Met zonder’ is een van die combinaties van woorden die bij mensen heel verschillende reacties kan oproepen. Van grote ergernis tot een brede glimlach. Vaak gekarakteriseerd als kindertaal of, voor de puristen, een kindertaalfout. Maar ook volwassenen gebruiken de combinatie met zonder regelmatig.

En in een tijd waar iedereen gedwongen wordt om de Engelse taal te beheersen, is het eigenlijk helemaal niet zo raar. Want een Engels equivalent van met zonder is het woord without. Without betekende oorspronkelijk aan de buitenkant, en was daarmee de tegenhanger van within, aan de binnenkant. Later, vanaf rond 1200, is without het gebrek aan iets gaan betekenen. Kinderen leren dus al heel snel in twee talen dat zonder iets with out is, met zonder. Talen leren, het kan verwarrend zijn.

Het woord hummus komt van een Arabische woord dat kikkererwten betekent. En kikkererwten worden al meer dan 8.000 jaar gegeten. De wilde kikkererwt komt oorspronkelijk uit wat nu Zuidoost-Turkije en Noord-Syrië is. Het lijkt mij een kleine stap om kikkererwten eens een keer te pureren als ze zachtgekookt zijn. Dat zal dan ook wel snel in onze historie zijn gebeurd. Hummus met zonder tahini. Waarschijnlijk een wat grotere stap die daardoor ook wat later is gemaakt is om de kikkererwtenpuree te vermengen met sesamzaadpasta, tahini.

Meestal is hummus zacht en eet je het als dip met pitabroodjes. Wij dippen niet zoveel en eten de hummus eerder als bijgerecht. Wat dikkere hummus met tahini dus en niet met zonder tahini. Hummus ook die de koelkast niet gezien heeft.

Je kijkt even niet en het onderste puntje is er al vanaf gesnoept

Lees Meer Lees Meer

Mint sauce:
just the way I like it?

Mint sauce:
just the way I like it?

Munt. Heel hip in het populaire mojito drankje (met alcohol) of in frisse muntthee (zonder alcohol). Maar munt komt het best tot zijn recht in een traditionele mint sauce.

De allereerste keer dat ik mint sauce at was in een heel klein restaurantje in de heuvels bij Sellafield. Inderdaad, het beruchte Sellafield, die van het nucleaire complex bij Seascale aan de Ierse Zee in het noordwesten van Engeland. Muntsaus bij lamsvlees. Dat heeft veel indruk gemaakt want ik kan me het interieur van het eetkamertje en de opmaak van het bord met eten nog helder herinneren.

Er zijn vele soorten munt, maar de groene munt (Mentha spicata) is het belangrijkste ingrediënt in muntsaus. Munt is een makkelijk groeiende plant die zich onder gunstige omstandigheden bijna net zo snel vermeerdert als onkruid. Logisch dus dat munt al goed bekend was in de oudheid.

Na een glorieus verleden waarin het veel werd geconsumeerd, vooral in de landen rond de Middellandse Zee, heeft de muntsaus zich in de moderne tijden in Europa grotendeels teruggetrokken op de Britse Eilanden. Tegelijkertijd met de reductie van het leefgebied van de muntsaus verminderde ook het aantal ingrediënten in die saus.

Kunnen we die heerlijke donkergroene eiland muntsaus uit een glazen potje namaken? Die muntsaus die onmisbaar is bij lamskoteletten en lamsrack. En ook heel lekker is op een boterham met oude boerenkaas.

Lees Meer Lees Meer

Gedraaide pizza stengels met salsa brava

Gedraaide pizza stengels met salsa brava

Na de salsa brava proeverij waarvan drie recepten dit blog hebben gehaald hadden we wat salsa brava zonder conserveringsmiddelen over.

Tijd voor het maken van snacks.

Voor diegenen die niet van scherpe kruiden houden meteen wat oude-kaas-only stengels gemaakt.

Gedraaide pizza stengels met pittige salsa brava, leuk om te zien en pittig en knapperig tegelijkertijd.

Lees Meer Lees Meer

Spaanse salsa brava: één naam, meerdere sauzen

Spaanse salsa brava: één naam, meerdere sauzen

Salsa brava – dappere saus – is in Spanje extreem populair als saus over knapperig gebakken aardappelblokjes, patatas bravas, als tapas maaltijd.

Salsa brava werd oorspronkelijk waarschijnlijk gemaakt van zoete paprika, pikante paprika, olijfolie en bloem. Denk je commercieel dan kan je het volume goedkoop vergroten door tomaten toe te voegen. En dat gebeurde dus ook. En tegenwoordig wordt er in restaurants ook wel een ui gebruikt in salsa brava. Wel of geen ui, tomaten, bepaalde specerijen of knoflook, allemaal heten ze salsa brava. Salsa brava is daarmee eigenlijk een verzamelnaam van een collectie van hete sauzen waarbij ook de hoeveelheden van de ingrediënten niet is voorgeschreven.

In Spaanse winkels in vele soorten flessen en potten te koop, van vele producenten. Dan is de gerookte pimentón de la vera (DOP) vaak wel vervangen door gemalen cayennepeper of jalapenõs. Paprika’s roken kost twee weken tijd. Dat maakt het duurder. In de massaproductie gaan goedkopere pepertjes.

Verschillende salsa brava sauzen getest om te kijken welke de lekkerste is.

Met de klok mee vanaf linksboven. Een luxe versie, een versie met ingrediënten als die in een commercieel product, een oer versie, en de luxe versie uit een blender. Veel kleurverschil door de verschillende ingredïenten.

Lees Meer Lees Meer

Geclarifieerde oftewel geklaarde boter

Geclarifieerde oftewel geklaarde boter

Geklaarde boter smaakt heerlijk bij asperges en is onmisbaar in bijvoorbeeld hollandaisesaus. Maar ook risotto wordt er nog lekkerder door.

Hét grote voordeel van geklaarde boter is dat het een hogere temperatuur kan verdragen dan ongeklaarde boter – het heeft een hoger kookpunt – waardoor het pas bij nog hogere temperaturen verbrandt. Gewone boter heeft een rooktemperatuur (de temperatuur waarop de boter uiteenvalt en begint te roken) van 175°C maar geklaarde boter heeft een rooktemperatuur van 230°C.

Boter klaren is niets anders dan het verwijderen van water en melkbestanddelen uit de boter zodat je het pure botervet overhoudt. De meeste boters die in de supermarkten te koop zijn bevatten rond de 83% vet, 15% water en 2% vaste melkbestanddelen. Logisch dus dat je aan het eind minder geklaarde boter hebt dan de hoeveelheid boter waar je mee begon.

Geklaarde boter is heel simpel te maken en lang houdbaar in de koelkast. Kleine moeite, lang plezier.

Lees Meer Lees Meer

Sambal

Sambal

Met voorbedachte rade vond ik een kilo rode pepers in mijn koelkast, klaar om omgetoverd te worden tot een frisse sambal. Een kilo? Jazeker, ze waren nl. in de reclame en hoe meer je hebt, hoe meer je weg kunt geven. En zo geschiedde. Intussen hebben vier potjes een nieuwe eigenaar gevonden, maar uiteraard is de grootste pot voor mijzelf. Heerlijk bij de boontjes, rijst, op brood of jawel, met een stukje Comté. We verwennen onszelf graag!

Sambal

Het heeft wat weg van een sambal badjak, maar niet helemaal, want een badjak bak je redelijk door en is dus ook donkerder van kleur. Deze sambal is meer gestoofd, waardoor het lekker knapperig blijft. Fris op de tong zeg maar.

Lees Meer Lees Meer

Basilicum en het
kleine pesto experiment

Basilicum en het
kleine pesto experiment

Echte pesto maak je van basilicum, een delicaat kruid dat snel bruin wordt als de blaadjes wat ruw worden behandeld, zoals bij het maken van … pesto. Donkere stukjes basilicum smaken niet zo lekker. Ik proef – of ik denk te proeven – het product van een oxidatieproces. Het oog beïnvloedt de smaak misschien wel te veel. Toen op een dag de kleur van zelfgemaakte pesto meer tinten bruin dan groen bevatte dacht ik meteen ‘Groen. Hoe houd ik pesto groen? De kleur van verse basilicum’.

En toen zei iemand “kleuren van groenten blijven mooi als je ze blancheert. Dus waarom blancheer je de basilicumblaadjes niet?”. Een eureka momentje, als het werkt tenminste. Want blancheren levert beetgare groenten op. Maar ik wil geen beetgare basilicumblaadjes. Ik wil verse basilicumblaadjes. Door blancheren blijft de kleur van de blaadjes wel mooi groen. Het oog is al vast tevreden.

Maar hoe zit het met de smaak na blancheren? Het internet gaf vaak een lange blancheertijd tot wel 15 seconden. Maar dan smaakt de pesto niet meer naar pesto genovese. Het smaakt dan meer naar nergens-naar.

Entree het experiment. Men neme genoeg ingrediënten om twee porties pesto te maken. Eentje met en eentje zonder blancheren van de basilicumblaadjes. Dat is een experiment met maar één variabele die anders is. Alle ingrediënten en het recept zijn dan verder hetzelfde. Hoe wetenschappelijk kan je zijn.

Lees Meer Lees Meer

Limoen curd
is geen citroen curd

Limoen curd
is geen citroen curd

Geel en groen. Dat is wat je meestal hoort als je vraagt wat het verschil is tussen de rijpe citrusvruchten citroen en limoen. En het is evident waar. En een limoen bevat geen pitten terwijl een citroen die wel heeft. Ook waar. Het verschil dat ik het meeste gebruik in gerechten is echter het verschil in smaak. Beiden vruchten zijn fris zuur, maar de limoen is geraffineerder op de een of andere manier. Een citroen smaakt zuur en fris, dat heeft een limoen ook, maar daarenboven (mooi woord) heeft een limoen een wat kruidige smaak. Iets dat niet goed te beschrijven is. Een citroen smaakt meer naar citroen dan naar limoen. En een limoen smaakt meer naar limoen dan naar citroen. Laten we het daar maar op houden.

Limoen curd: de aanleiding was het gebruik in een biscuitcake.

Lees Meer Lees Meer