Anijskoekjes van havermeel en kikkererwtenmeel, mét beukennoten.

Want 2024 lijkt een mastjaar te zijn voor beukennoten. Tenminste op de locaties waar wij tot nu toe zochten.

Wij zijn nogal dol op beukennoten én wandelen. Dus wat doe je in de herfst? Beukennoten zoeken tijdens boswandelingen. Wij wachten altijd op de combinatie van een winderige nacht en een daarop volgende dag met droog weer. Dan is de kans groot dat er net gevallen beukennoten op de bosvloer liggen die nog niet zijn aangetast door gaten borende insecten en andere dieren, zoals everzwijnen, eekhoorns, bosmuizen en vogels, zoals de Vlaamse gaai en de keep. Vaak is de bosbodem dan nog wel nat, maar blijf je zelf tenminste droog tijdens het zoeken.

Zoeken in mastjaren is heel makkelijk: heel snel heel veel beukennoten. Zoeken in niet mastjaren is veel moeilijker. Als je dan na 10 minuten zoeken nog geen volle beukennootverpakking hebt gevonden dan weet je het wel. Dat wordt een jaar zonder de delicatesse die beukennoten heet.

Het had die nacht behoorlijk gewaaid en de middag zou droog worden. Dus een bezoek verplaatst van de middag naar de ochtend – ze begrepen het wel – en ’s middags op de terugweg omgereden zodat we beukennoten konden zoeken in het Amsterdamse bos. U weet nog wel, dat bos met vele bruggen, waarvan 67 bruggen van de hand van architect Piet Kramer die allemaal verschillend zijn. En het bos waar Schotse Hooglanders vrij rondlopen, in een afgebakend deel.

Inmiddels weten we wel waar de beuken staan die oud genoeg zijn om beukennootjes op de leveren. Dat is handig want beuken krijgen pas noten als ze ongeveer 50 jaar of ouder zijn.

Ongepeld wegen 10 beukennoten nog in hun jasjes ongeveer 4 gram. Gepeld wegen diezelfde 10 beukennootjes ongeveer 3 gram. Ongeveer 25% van een beukennoot is daarmee bescherming. Toch houd je in werkelijkheid veel minder over. Het blijven bosvruchten, net als tamme kastanjes. Zwarte en beschimmelde exemplaren gaan we niet opeten.

Dit keer heel snel 345 nootjes van de bosvloer opgeraapt. Dat levert, als alle noten goed zijn, ongeveer 103 gram aan kale noten. Met per persoon 10 à 20 gram noten in een (pasta)maaltijd kom je normaal gesproken al heel ver, omdat de meeste noten weinig wegen. Hier is de noot echter de beukennoot. We gebruiken iets meer van deze delicatesse, en houden nog steeds wat over voor iets anders!

Aan het werk I

De in het bos geraapte nootjes eerst in een vergiet onder stromend water goed afspoelen en even laten uitlekken. Verspreid ze dan over een theedoek. Na een 5 minuten even ‘omroeren’. Daarna de droge beukennootjes, zonder eventueel nog aanhangend, vuil verzamelen in een kom. De theedoek buiten uitkloppen en dan op de wasstapel leggen.

Ga er dan op je gemak bij zitten en pel ze. Dit duurt even, zet je favoriete muziek op. Een zen moment. Een lang zen moment, want een uurtje ben je al gauw bezig.

Sommige nootjes en/of vliesjes zijn zwart of wit uitgeslagen. Alleen degenen met een bruin vliesje en licht bruine vrucht zijn bruikbaar. Daarom altijd meer nootjes oprapen dan je nodig hebt.

Verhit dan een brede koekenpan op een laag vuur en rooster de gepelde beukennootjes voor 10 minuten tot de vliesjes in tweeën knappen. Door het verhitten, ook straks in de oven, verdwijnt de kleine hoeveelheid van de giftige stof fagine uit de nootjes.

Als de beukennootjes zijn afgekoeld kunnen de vliesjes vrij eenvoudig worden verwijderd. Eerst rullen tussen de handpalmen, daarna de nootjes rond bewegen in een vergiet. Beetje tegen de wanden duwen en de vliesjes laten gemakkelijk los.

Nog niet opeten (voor 12 koekjes)

• 80 gram kikkererwtenmeel
• 60 gram havermeel
• 1 middelgroot ei
• 70 gram donkere basterdsuiker
• 75 gram ongezouten roomboter
• 5 gram anijspoeder
• 60 beukennoten

Aan het werk II

Laat de boter op zacht vuur smelten, zonder dat het bruin wordt. Klop het ei los.

Meng alle droge ingrediënten door elkaar in een kom. Klontjes basterdsuiker los drukken.

Voeg dan eerst het ei toe en daarna pas de weer afgekoelde boter. Afgekoeld, zodat het ei niet al gaart buiten de oven.

Meng alles goed door elkaar tot een egaal deeg, even kort kneden.

Afdekken met huishoudfolie en een half uur in de koelkast laten rusten. Dan weer op kamertemperatuur laten komen.

Verwarm intussen de elektrische oven voor op 175°C. Leg bakpapier op een bakplaat.

Kneed het deeg kort en druk het dan liggend op het bakpapier rustig met je handen uit tot een rechthoek van ongeveer 1 centimeter dikte. De rechthoek is dan ongeveer 12 centimeter breed en 20 centimeter lang.

Druk er met de scherpe kant van een deegschraper kleine rechthoekjes uit, ter grootte van een duim. Ongeveer 6 centimeter lang en 3 centimeter breed is een goede maat voor deze koekjes.

Druk in elk proto-koekje 5 beukennoten.

Bak ze in 20 minuten gaar.

Resultaat

Ambachtelijke koekjes met beukennoten.

Verslavend lekker.

De link met Fryske dúmkes werd direct gelegd door de medebewoners. Fryske dúmkes zonder tarwebloem, maar met haver- en kikkererwtenmeel.

En beukennoten! De tijd van de beukennoten nadert al wel weer zijn einde. Nog 1 keer wachten op een nachtelijke harde wind. En dan nog 1 keer zoeken. Een naar-uitkijk-momentje.