
Over oude appels, appel SQ159 en plaatkoek
Hoeveel Nederlandse broers hebben eigenlijk samen een foodblog waar ze recepten publiceren? Een vraag die zomaar ineens in me opkwam terwijl ik met totaal andere dingen bezig was. Het menselijk brein is en blijft een vreemd iets. Zo zijn er bijvoorbeeld wetenschappelijke publicaties die melden dat onze beslissingen al genomen zijn voordat we er ons bewust van worden. Geldt dat ook voor vragen stellen?
Google gebruikt als bron om te zoeken. Nou, dan komt Reutel in Nederland al snel bovendrijven. Er zijn ook 2 broers die samen barbecueën [1]. Nog 2 broers, die samen kookvideo’ s maken en boeken publiceren en zo te zien veel kijkers hebben [2]. Nu zijn de resultaten van je zoekopdracht bij Google behoorlijk gevoelig voor je eerdere zoekopdrachten, dus het kan best zo zijn dat er meer broers zijn die recepten publiceren.
In het Engels gezocht blijft het ook een magere oogst. Al snel begint Google ook bij die speurtocht websites van meisjes en vrouwen te tonen én websites van samen kokende zussen. Want daar zijn er wel heel veel van. Zijn de bloggers van Reutel echt onderdeel van de uitzondering? Terwijl we het al ruim 10 jaar doen?
Dat we beiden aandacht besteden aan ingrediënten en hoe een maaltijd is samengesteld is niet zo vreemd. We hadden namelijk een grootvader die fantastisch kon koken. Zo. Die grootvader van de echt vrij rond lopende kip.
Nu had die grootvader in onze jeugd wel een moestuin ter grootte van een klein tennisveld tot zijn beschikking. Dat hielp natuurlijk. Volgens de medeblogger was het dan ook een Moestuin.
Grote moestuinen waren ook heel normaal, vroeger. Selfsupporting! Tot kleine dorpen werden opgeslokt door steden of er gemeentelijke herindelingen optraden. Dan werd grond ineens veel duurder.
Eten moest niet alleen lekker smaken. De ingrediënten moesten ook aan grootvaders’ strikte kwaliteitseisen voldoen, die onze moeder later overnam. Nadeel van een moestuin waar je geen chemicaliën gebruikt? Je kunt niet op vakantie. Rupsen, slakken en vogels gaan ook niet op vakantie. Elke dag werd er controlerend door de moestuin gelopen.
In die moestuin was veel variatie. Zo stonden langs het looppad diverse soorten bessenstruiken, waaronder aalbessen (Ribes rubrum) en kruisbessen (Ribes uva-crispa). Daarnaast veel aardbeien. In het wat verder van het pad gelegen deel, daar groeiden verschillende soorten groenten, ongestoord en ver weg van de spelende kinderen. Groenten oogsten: schoenen uit en klompen aan!
Stokbonen, omhoog kronkelend langs touwtjes die bevestigd waren aan stevige bamboestokken. De kromme stokbonen werden gebruikt als bron voor snijbonen. Er werd niets weggegooid. Sperziebonen, de lager groeiende variant. En een bonensoort met paarse peulen. Koolsoorten zoals spitskool en rode kool. Rijen met andijvie en boerenkool. Slakroppen. En uiteraard aardappels. Zo hebben we echte krieltjes leren kennen. Echte krieltjes, we wisten niet beter. Hadden we aldaar meegegeten, dan gingen we naar huis met verse groenten en fruit. Eten naar de seizoenen.
Zo’n grote moestuin levert ook veel afval. Geen probleem. Elk voorjaar werd een klein varkentje aangeschaft, die groeide op van al dat afval. Ik denk niet dat ze zo’n biggetje veel hebben moeten bijvoeren. Varkens zijn alleseters, gemakkelijk.
In het najaar, waarschijnlijk echt in de slachtmaand november, werd dat varken geslacht. Een half jaar oud, net als nu de industrievarkens. Ik vermoed dat het varken in dat halve jaar veel aandacht kreeg en verwend werd. Maar logisch is het wel, dat slachten na een half jaar. In de winter komt er nauwelijks iets uit de moestuin. Een varken door de winter heen helpen kost geld. Het thuis slachten van datzelfde varken levert vlees, dat hielp het gezin juist mede de winter door!
Van dat varken ging alles op. Want lever en niertjes eten was toen nog heel normaal. Maar ook hoofdkaas, bloedworst en balkenbrij werd gemaakt. Persoonlijk vind ik balkenbrij de lekkerste van de 3, maar ja, da’s persoonlijk. De gustibus non disputandum est.
Maar het meest spannend voor mij was toch de grote appelboom, groeiend tussen moestuin aan de zij- en achterkant en het gras en de bloementuin aan de zij- en voorkant. Een 8 meter hoge appelboom. Als je jong bent, dan is 8 meter heel hoog. De appelboom had dikke krom gegroeide takken. Takken waar een schommel aan hing. En regelmatig een lange houten ladder tegenaan stond.
Ook de hoog groeiende appels moet je van de takken knippen. Als ze op de grond vallen worden ze beurs. Alleen nog goed voor in een appeltaart of voor het maken van appelmoes. Entreé die lange houten ladder. Daar mocht ik natuurlijk niet op. Behalve als ouders en grootmoeder elders bezig waren. Dan hielp grootvader mij de ladder op, met een kniptang in mijn handen, mits ik het niet verder zou vertellen. Maar onze moeder wist het natuurlijk allang. Ze had uiteraard precies hetzelfde meegemaakt toen zij jong was.
Hoe diep de behoefte aan eigen groenten was, werd nog eens duidelijk toen de grootouders kleiner gingen wonen. Meteen werd alle tuin opgeofferd voor de kweek van groenten. Voor een nieuwe lager blijvende appelboom was echter geen ruimte. Geeft niets, die staat nu in onze tuin, wel een andere appelboom natuurlijk.
Alleen welke soort appelboom het was, die grote boom bij onze grootouders, dat is uit ons collectieve geheugen verdwenen. Misschien is die soort nu alleen terug te vinden in boomgaarden waar men bewust oude appelsoorten in stand houdt. We zullen het wel nooit weten.
Oudere appelsoorten zijn nog steeds te koop. Goudreinet en Granny Smith bijvoorbeeld. Maar er zijn veel meer modernere soorten, met merknamen als Jazz en Kanzi. Men is altijd op zoek naar appels die langer houdbaar en stevig zijn en een bite hebben. Gewoon appelsoorten kruisen met de hand. Na 1 seizoen weet je al of het lekkere nieuwe appels voorbrengt. Na 2 jaar kan je dan al uitontwikkeld zijn en gaan vermeerderen. Zoals recent bij de Sprank.

In Nederland alleen bij AH verkrijgbaar. Want appels, daar kan je goed geld mee verdienen. En Sprank verdient dat ook wel. Wij vinden het een lekkere appel met een bite. Het is een sappige appel, lekker zoet en licht zuur, en mooi hard. Je kunt ze ook nog eens goed bewaren zonder dat ze slap worden.
Hoe speciaal is die Sprank eigenlijk? Als merknaam wel natuurlijk. Maar de Sprank is gewoon lid van het Vf-schurftresistente appelras SQ159, ontwikkeld door Wageningen Universiteit & Research [3]. Het licentie-ras heet SQ159/Magic Star [4]. In Nederland in de AH winkels dus Sprank. Erkende biologische telers mogen SQ159 vrij gebruiken onder de merknaam Natyra. Zo werkt de markt, met licenties [5]. Zo kunnen inmiddels ook Italiaanse telers SQ159 appels verkopen onder het regiomerk Südtiroler Apfel. Je wordt voor de gek gehouden waar je bijstaat.
Sprank in koekjes. Dan moet je wel eerst die koekjes maken. Veel suiker laat koekjes uitlopen in de oven en dat wilde ik dit keer niet. Meer tarwebloem of minder suiker? Daar mompelde ik wat over in de keuken. Dat werd gehoord en ik kreeg zonder iets te zeggen even later ons brownieblik in mijn handen geduwd. Geniaal.
Koekjes maken werd plaatkoek maken. Maar dan niet op een plaat maar in een brownieblik.
Nog niet opeten
- 150 gram volkoren havervlokken, grof
- 1 appel, hier een grote Sprank
- 100 gram walnoten, al uit de dop
- 125 gram tarwebloem
- 60 gram donkere basterdsuiker
- 60 gram lichtbruine basterdsuiker
- 100 gram ongezouten roomboter
- 1 afgestreken theelepel kaneelpoeder
- klontje boter, voor het brownieblik
Aan het werk
Vijzel de walnoten in kleine stukjes.
Smelt de boter op laag vuur en laat het weer iets afkoelen.
Doe de suikers in een kom en roer er met een vork doorheen, zodat er geen klontjes meer zijn.
Giet de boter daarna bij de suikers en meng het goed. De suikers lossen meteen op.
Doe de havermout bij de suiker en zeef daarna de bloem boven de kom.
Schil de appel en verwijder de harde kern met de zaadjes. Rasp de appel boven de kom.
Verspreid de kaneel en de walnoten over de appel.
Meng nu alles goed door elkaar. Leg het daarna, ingepakt in vershoudfolie, voor 10 minuten in de koelkast.
Verwarm de elektrische oven voor op 180°C.
Smeer een brownieblik, hier met binnenmaten van ongeveer 17 x 26 centimeter, in met het klontje boter. Bekleden met bakpapier, zodat je er straks de plaatkoek makkelijk uit kunt tillen.

Verdeel het havermoutmengsel over het brownieblik. Maak de bovenkant egaal met de bolle kant van een eetlepel. De plaatkoek is ongeveer 1,5 centimeter hoog. Rechtsboven is te zien dat deze kok een deel van de bruine suiker niet goed heeft gemengd.
Bakken voor ongeveer 35 minuten in de oven of tot een houten satéprikker er schoon uit komt.

Rechtsboven is nu nog beter te zien dat deze kok een deel van de bruine suiker niet goed heeft gemengd.
Het geurde al een tijdje heel erg lekker in het huis. Alleen daarom al nog vaker maken. In het voorbijgaan werd door een huisgenoot opgemerkt tijdens het afkoelen op tafel dat de bovenkant een heel mooi kleurtje heeft.
Toch verder laten afkoelen voordat je de plaatkoek via het bakpapier uit het brownieblik tilt. Voorzichtig met hulp van een spatel de onderkant van de plaatkoek en het bakpapier los van elkaar halen en de plaatkoek op een snijplank laten afkoelen. Daar wordt de plaatkoek weer steviger van.
Resultaat
Na afkoelen was de plaatkoek nog een beetje lauwwarm. Vervolgens het mes erin gezet en de huisgenoten gemeld dat het weer proeftijd was.

Lekker, dat was het eensluidende oordeel. Elk hap smaakte anders. Soms proefde je wel kaneel en soms niet. Soms proefde je wel appel en soms niet. De walnoten waren een hele goede toevoeging, werd gemeld.
Het was snel op. Doordat elke hap anders smaakte moest je wel een volgende stuk pakken, zo werd door een ander gemeld, om te proeven of het daar ook voor gold.
Vervolgens werd door een derde persoon nog de suggestie gedaan om de volgende keer de plaatkoek 2 keer zo hoog te maken. Voor de stevigheid en omdat je dan zeker alle ingrediënten in elk stuk hebt, waarschijnlijk.
Referenties
- BBQ Broers. Laatst bezocht 11-09-2025.
- Sterk in de Keuken. Laatst bezocht 11-09-2025.
- SQ159, een ras met mogelijkheden voor biologische teelt en IPM. Management & Techniek 19, Boerenbond, pagina’s 5 en 6. 22 oktober 2018. Laatst bezocht 11-09-2025.
- Rasbeschrijving van Magic Star®. Fresh Forward, Huissen. Laatst bezocht 11-09-2025.
- Markt introductie Fruitteelt en Boomkwekerij. Groen Kennisnet. Laatst bezocht 11-09-2025.
2 gedachten over “Over oude appels, appel SQ159 en plaatkoek”
Hoi BroeR, ik denk dat ik jullie al vanaf de begintijd volg, ik volg ook wat andere blogs en inderdaad zijn er wat zussen bij, ook moeders en dochters, en ik volg ook een moeder en een zoon. Vandaag, naar aanleiding van dit leuke verhaal, zelf ook wat met appel gemaakt. Een crumble. Er staat hier standaard een doos crumble mix in de vriezer, dus het was zo gepiept. De plaatkoek ga ik maken wanneer ik jarig ben eind oktober, is een leuke traktatie voor de collega’s op school. Deze week op het menu captain’s dinner, soto ajam, salade met gebakken aardappels en vegetarische lasagne. Vanavond een grote kom gewokte groente met rijstnoedels en pindasaus op. Fijne eetweek!
Wij zijn ook aan de appels. Onze appelboom geeft iets eerder dan vorige jaren weer heel veel grote appels.