Vorig jaar waren we in de zomervakantie achtereenvolgens in Zuid-Beieren, Noord-Oostenrijk en Noord-Zwitserland. Een soort van zelf bedachte oost-west route om de noordkant van de Alpen te beleven. En natuurlijk tijdens die vakantie gedroogde ‘pasta’-soorten gescoord, die donker bewaard heel lang goed blijven.
1 van die deeg-soorten was Bandnudeln. Een soort die we in Nederland nog nooit hadden gezien, dus meteen een paar zakken gekocht.
Band is in culinaire context te vertalen als lint. Het is inderdaad een lint, maar wel een heel kort lintje. Slechts zo’n 4 centimeter lang en 1,5 centimeter breed, met een lichte draai en/of kromming. Hele dunne linten ook.
Gemaakt door de firma Bernbacher, uit, jawel, Beieren. Die op hun web-site nogal pro-Beieren is, met een trotse uitstraling. Ze resideren zelf in het dorp Hohenbrunn, zuidoostelijk van het grote München. Die Bandnudeln zijn naar verluidt de eerste deegvormen die de firma ooit maakte, inmiddels een eeuw geleden.
Deegvormen die ze maken die al bestaan in Italië verkopen ze als pasta. Andere vormen verkopen ze zo te zien als nudeln. Zo ook de Die Guten Band fiene Frischei-Nudeln. Oftewel deegwaren in lintvorm gemaakt met verse eieren. Met een ei-gehalte van 10%.
10% eieren betekent dat 500 gram nudeln 50 gram ei bevat. Dat is niet veel. Dat is bij ons het gewicht van een ei zonder schaal. Bij pasta is het vrij normaal om 1 ei per 100 gram bloem te gebruiken. Van het totaal gewicht van 150 gram is dan 50 gram ei. Dan zit er 33% ei in het deeg. Toch flink veel meer dan 10%. Het is geen zachte eierpasta. Daarom meldt de firma dat de linten een unnachahmlichen Biss hebben, een onnavolgbare beet.
Naar verluidt speelt water uit het Voralpenland ook een rol in de productie. En daar weten we sinds onze regenvakantie vorig jaar veel van. De enige reden ook waarom we weer thuis een cake met gentiaanlikeur konden maken. Dat was bij een mooi weer vakantie nooit gelukt.
Dunne linten, dus snel klaar. 7 minuten staat op de verpakking. En dat klopte.
Een korte wat-eten-we-sessie leverde op dat we de Bandnudeln zouden gaan eten met tuinerwten uit de diepvries – we zijn er dol op – met een wat dikkere tomatensaus en in reepjes gescheurde en vervolgens in boter gebakken oesterzwammen.
Een pasta/noedel maaltijd zonder kaas bovendien, moet kunnen.
Je kunt een cake qua vorm bewust laten mislukken. Je kunt ook de basisregels in acht nemen hoe een cake te maken die je kan presenteren als dessert tijdens een wat uitgebreider en iets formeler etentje. Want zeker tijdens feestdagen verzorgen wij traditioneel het toetje. En dat hoort elke keer een ander toetje te zijn. Een speciale cake dit keer, door de likeur uit de Alpen, veroverd in de zomervakantie. Dus dat werd eerst weer oefenen, voor een familie-maaltijd. Met de basisregels voor cake maken.
Een medebewoner herinnerde zich dus maanden later ’s avonds laat ineens die likeur uit Beieren. Of we die likeur al op hadden? Het antwoord was nee. Na de proeverij in een kast gezet. Kleine flesjes. Verdwenen naar de achtergrond achter nieuwe grotere flessen. Conclusie: we hebben eigenlijk teveel voorraadkasten.
Hij meldde meteen weer dat hij alcohol in een glas niet lekker vond, maar in een (cheese)cake wel. Aan mijn wederhelft werd vervolgens gevraagd om die avond nog de likeurflesjes klaar te zetten, zodat ik al bij het maken van het ontbijt de volgende ochtend op een niet mis te verstane manier de hint meekreeg om een (cheese)cake met likeur uit Beieren te maken. Samenspannen heet dat. Van die dingen.
Hoe wij kwamen aan die kleine flesjes likeur? In de zomer van 2025 waren wij in de Alpen op vakantie. Begonnen in het Duitse Inzell en dan al slingerend door de Beierse Alpen en het noordelijke deel van de Oostenrijkse Alpen om te eindigen bij de grootste waterval van de Rijn, de Rheinfall in Noord-Zwitserland.
Van te voren veel wandelroutes uitgestippeld en plekken waar we van het uitzicht konden genieten, om even bij te kunnen komen van de inspanningen van de bergwandelingen. Veel water inkopen voor onderweg tegen de hitte, dat was de gedachte. Maar dat bleek niet nodig.
Een paar dagen voor ons vertrek begon de ANWB te melden dat er erg veel regen zou gaan vallen in de Alpen [1]. En dat klopte. Waar in Nederland regen in de vorm van waterdruppels naar beneden komt, kwam het in de Alpen in de vorm van waterstralen naar beneden. Heel apart om mee te maken. Borden naast rivieren en riviertjes met de waarschuwing dat het water ineens meters kan stijgen. Van die dingen.
Droog begonnen boven de Beierse Alpen, net ten noorden van Inzell, waar we weer een aflevering van de Eberhoferkrimi serie zagen. Dat leverde in 2025 al de superlekkere Kaiserschmarrn op. Altijd opletten in den vreemde voor lekkere locale specialiteiten! Zelfs als je ze daar alleen op TV ziet en thuis verder moet speuren. Maar na die tussenstop in Inzell ging het mis qua regen.
Wandelingen daarom uit ons hoofd gezet en binnenactiviteiten uitgezocht. Niet moeilijk, want op de gedetailleerde wandelkaarten die wij kopen staan ook altijd de bijzonderheden die je kunt bezoeken langs de wandelroutes.
1 van die als bijzonder aangemerkte plekken was de winkel van Grassl, met aanpalend een klein distilleerderij museumpje [2]. De oudste bergdistilleerderij van Duitsland. Buiten erg nat, binnen alle nattigheid in glazen en aardewerken flessen. Die keuze was snel gemaakt. Bezoeken.
In de wel producerende bergdistilleerderij van Grassl maken ze gentiaanlikeur. Ze graven in de Alpen groeiende gentiaan planten uit, nemen een deel van de wortel en planten de gentiaan terug. Zo heb je een continue aanwas van gentiaanwortel en kan je elk jaar gentiaanlikeur maken.
Gentiaan is een inheemse plant in de Alpen. De gentiaanwortel heeft een intense bittere en aardse smaak. Blijkbaar heel geschikt om likeur mee te maken, want elk Alpenland heeft wel 1 of meer gentiaanlikeuren. Beieren dus ook.
De originele Gebirgs Enzian van Grassl wordt al ruim 330 jaar gedistilleerd. Het is een doorzichtige alcoholische drank. Het PR verhaal meldt dat het een oude familierecept is en dat de gentiaanlikeur 3 jaar rijpt in oude donkere tunnels in de bergen.
En daar kan je daarna desgewenst een extract van 29 kruiden in doen om een kruiden versie te verkrijgen.
De 0,35 liter drank bevattende flesjes likeur.
De Grassl Gebirgs Enzian heeft een sterkte van 40 volumeprocent aan alcohol. De Grassl Enzian Kräuter heeft een sterkte van 35 volumeprocent.
De meeste van de gebruikte kruiden groeien in de Alpen, maar niet allemaal. De 29 kruiden zijn uiteraard geheim, maar naar verluidt gaan alsem, engelwortel, melisse en arnica er zeker in. Allemaal kruiden die ik niet in de voorraadkast heb staan. De cake gaat anders smaken dan alle andere cakes die we ooit hebben gemaakt.
De kruidenversie van de likeur bevat overigens niet alleen pure lang gerijpte likeur. Het is een mengsel van lang gerijpte likeur en een maceraat, een extract van in hoogwaardige agrarische alcohol geweekte kruiden.
In de winkel stond hele kleine glaasjes met verschillende soorten gentiaanlikeur, om te proeven. Mijn wederhelft koos uiteindelijk de gekruide versie als de lekkerste. Ik de originele versie. En daarna kleine flesjes gekocht, niet de grotere. Verleiding weerstaan heet dat.
Dus dat we die flesjes gentiaanlikeur in onze voorraadkast hadden staan was absoluut het gevolg van het erg natte weer in Beieren in de zomer van 2025. Was het droog geweest, dan hadden wij van het bestaan van de winkel van Grassl nooit geweten, noch van het bestaan van gentiaanlikeur. Dan hadden we deze cake nooit gemaakt, laat staan op Reutel neergezet.
Wat hebben een vreemde Duitse krimi-serie, de beroemde keizerin Sissi, een landelijk gelegen rotonde en volkse maaltijden met elkaar te maken? Wel … .
Volgens de TheaterEncyclopedie is een klucht een kort toneelstuk met een volks karakter, een subgenre van komedie. In een klucht komen zowel fysieke grappen als woordgrappen voor. De verhaallijnen zijn vaak ietwat vergezocht met elementen als vermommingen, persoonsverwisselingen, overspel en achtervolgingen. Entree de Duitse Kriminalkomödie Eberhoferkrimi [1], oorspronkelijk verschenen als filmserie in de bioscoop, en pas later op TV.
In Duitsland is alles original Deutsch op TV, of nagesynchroniseerd, en daarmee alsnog Duits. Dus we wisten dat we iets in het Duits gingen kijken, ’s avonds al wat later op een hotelkamer tijdens een paar dagen weg, in 2024.
Wij zagen bij toeval aflevering 1 van de Eberhoferkrimi op de Duitse TV. 13 jaar nadat die aflevering voor het eerst was vertoond in de bioscoop. We kenden de serie totaal niet, ook niet van naam. Maar het bleek een grappige krimi te zijn, met ook een beetje zwarte humor, vol met relatieproblemen ook. Het deed ons inderdaad meteen denken aan de ooit zo populaire kluchten, toneelstukken die ook met enige regelmaat op TV verschenen in Nederland, in de vorige eeuw.
Sinds onze terugkomst in Nederland nog wat andere afleveringen gezien op de Duitse TV. Ze zenden ze echter nu door elkaar uit, niet in chronologische volgorde. Hierdoor zijn de door elkaar lopende verhaallijnen soms echt niet te volgen, wat het klucht gevoel alleen maar versterkt. Aan het eind van elke aflevering hadden wij een soort van wereldvreemd gevoel. En dat is toch apart, en zeldzaam.
Al in aflevering 1 werd regelmatig over een grote rotonde gereden, een aandachttrekkende eigenaardigheid, een echte gimmick in de serie. Een rotonde in het groene land. In de krimiserie ligt het vlakbij het fictieve dorp Niederkaltenkirchen, de woonplaats van politie-inspecteur Franz Eberhofer. In werkelijkheid ligt het vlakbij het dorpje Frontenhausen, in Oost-Beieren, Zuid-Duitsland. De volle grotere boom uit aflevering 1 is jammer genoeg van de rotonde verdwenen; vandalisme. Er is een nieuwe kleine jonge boom aangeplant.
Franz-Eberhofer-Kreisel: zelf 6 rondjes achterelkaar op gereden in 2025!
Sinds 2018 heet de rotonde zelfs Franz-Eberhofer-Kreisel, naar de hoofdpersoon. Een andere hoofdpersoon is Rudi Birkenberger. Samen staan ze tegenwoordig op een meer dan manshoge display midden op de rotonde [2]. Men is trots op de krimi, dat is wel duidelijk. Aan de andere kant van de platte display staan ze nog een keer, maar dan gespiegeld. Inmiddels wordt de rotonde wel de beroemdste rotonde van Duitsland genoemd.
Toen wij er waren, in de zomer van 2025, waren er nog veel meer mensen die op de foto wilden met de display. Er werd keurig op elkaar gewacht zodat iedereen zonder onbekenden op de foto kon. Er is zelfs een parkeerplaats aangelegd, vlak naast de rotonde, voor een kleine 10 auto’s (en motoren). En die parkeerplaats werd goed benut. Er zijn duidelijk nog meer fans. Iedereen ging in ieder geval met een brede lach op de foto.
Allemaal leuk en aardig natuurlijk, maar wanneer gaan we het hebben over de beroemde keizerin Sissi? Geduld is een schone zaak.
Wat ook meteen de aandacht trok op TV, was dat elke aflevering de naam van een gerecht in de titel heeft. En dat geldt voor alle afleveringen. Ze aten in alle afleveringen die wij gezien hebben de gerechten die in de titel genoemd worden. Nu nog de andere afleveringen bekijken. Maar we hebben een vermoeden.
Want het is te leuk om de afleveringen, en daarmee de gerechten, niet op te noemen. Het complete lijstje tot nu toe is als volgt:
Steckerlfischfiasko (met op een stok gegrilde vis – gepland voor 2026).
En daarmee zitten ze op een nog lagere frequentie dan Tatort Münster!
Welke van het bovenstaande lijstje zullen we eens gaan maken? Even afpellen.
In de Leberkäsjunkie aflevering moet de hoofdpersoon Eberhofer afslanken, terwijl hij zo dol is op bier en leverkaas. Met als detail dat Beierse leverkaas geen lever bevat! Na een lange dag en avond geeft hij het op en krijgt midden in de nacht toegang tot een slagerij.
Eberhofer mocht zelf na een woedeaanval van de slager een vierkante plak leverkaas afsnijden. Dat werd een enorm dik stuk Leberkäs dat tussen 2 helften van 1 Kaiserbrötchen beland [3]. Van die dingen. Waarom de slager hem midden in de nacht toeliet werd niet verteld, maar zal waarschijnlijk uit vriendschap zijn geweest.
Leberkäs zelf maken is veel werk. Doen we een andere keer, in de winter.
Met een brede lach ging iedereen ook bij een beeld van die Leberkässemmel op de foto. Die was een beetje verborgen achter de huizen van de hoofdstraat.
Op een klein bordje, waar de onthulling wordt gememoreerd, staat ook dat je er niet op mag klimmen.
De 0,35 liter drank bevattende flesjes likeur.
Franz-Eberhofer-Kreisel: zelf 6 rondjes achterelkaar op gereden in 2025!