Klassieke Nederlandse koekjes: Goudse Moppen
Gouda. Historische stad met mooie oude huizen en waterwegen. Mooi stadhuis, uit 1459, en een mooi plein, de Markt.
Gouda. Ook een koekjes stad. Niet alleen bekend door de eigen Goudse stroopwafels, maar ook door bijvoorbeeld Goudse Moppen.
Goudse Moppen zijn niet de enige Nederlandse koekjes die moppen heten. Zo zijn er Kruidmoppen, kleine en brosse West-Friese koekjes met anijszaad. Vooral populair in Sinterklaas tijd lijkt het. Boxtelse Moppen, een soort taaitaai. Dalfser Moppen, met diverse kruiden én een geheim recept. Weesper Moppen, met amandelspijs, waar het hele koekje voor het bakken door de suiker wordt gerold.
Deldense Moppen zijn dan weer harde en toch ook brosse koekjes waar amandelschaafsel en speculaaskruiden in zit. Zierikzeese Moppen, met amandel en sinaasappel-snippers. En ook nog Koudekerkse Moppen, weer volgens een geheim recept.
In het buitenland bestaan ze ook. Een voorbeeld is Bentheimer Moppen uit Bad Bentheim, Duitsland. Dat ligt misschien niet toevallig dicht bij de Nederlandse grens. Die koekjes zijn krokant en kruimelig en bevatten karwijzaad. En tot slot, maar er zijn er vast veel meer, Geelse Moppen, met saffraan, uit Vlaanderen. Lust je moppen, dan kan je je hart ophalen.
Etymologisch ook een interessant woord, moppen. Iedereen houdt van een goede grap denk ik zo, maar moppen heeft nog wel meer betekenissen. Een speciale veger waar je je vloer mee schoon kunt maken, en een liedje of deuntje. Dat zijn er al 2.
Op het internet wordt vaak gerefereerd naar kloostermoppen. Dat zijn middeleeuwse bakstenen. Grote zware stenen, hoe dikker hoe ouder, met een rechthoekige vorm. Het lijkt mij echter onwaarschijnlijk dat een dikke rechthoekige en zware steen de oorsprong is van een laag, rond en lichtgewicht koekje.
Dan maar weer gekeken in het onvolprezen ‘Etymologisch Woordenboek’ van P.A.F. van Veen, verschenen in 1994 bij Van Dale en 838 bladzijden dik (ISBN 9789066483026). Makkelijk te raadplegen want het staat bij ons naast de nog dikkere en hogere ‘The New International Webster’s Dictionary of the English Language Deluxe’ (1995, ISBN 0717245462). Die laatste gekocht in de ramsj voor slechts 50 gulden (22,50€)! Ongekend goedkoop. Maar goed, beter niet verder afdwalen nu.
In dat ‘Etymologisch Woordenboek’ staan een aantal betekenissen van het woord mop, zoals lomperd, grote metselsteen, klomp of brok, een soort hond en muts. En van die betekenissen lijkt mij brok een veel logischer oorsprong van de koekjesnaam dan kloostermop. Je heb een deegbal en daar breek je brokjes af en bakt ze: moppen. En sommige moppen hebben nu nog het uiterlijk van brokjes, zoals soms de Weesper Moppen. Brokjes dus. Want er bestaan tegenwoordig ook langwerpige koekjes die kloostermoppen heten, maar daar heb ik geen enkel oud verleden bij kunnen vinden.
Terug naar Goudse Moppen. Niemand weet hoe ze zijn ontstaan en hoe lang geleden dat is gebeurd. Het is in de basis een heel simpel koekje van bloem, roomboter en suiker, en een ei(dooier). Simpel te maken koekjes die daarmee wel wat weg hebben van zandkoekjes, maar wel wat brosser zijn. De vanille of citroenrasp, in het geval van Goudse Moppen, zal een latere toevoeging zijn. Het is zeker mogelijk dat er al in de 17e eeuw koekjes waren die we nu zouden herkennen als moppen.
Extra bij Goudse Moppen is dat alleen de zijkant van een koekje nog door suiker wordt gerold. En dan maakt het uiterlijk anders dan bij andere koekjes. Vaak is de rand daardoor wat donkerder, door het karamelliseren van de kristalsuiker, en is de bovenkant van het koekje net even lager dan die rand. Je herkent ze daardoor meteen.
Goudse Moppen zijn dus makkelijke koekjes om te maken. Hoewel je sowieso erg je best moet om koekjes te laten mislukken. Hoe ze ook uit de oven komen, lekker zijn ze altijd wel, vinden ze in ons huishouden. Ook al lijken ze soms niet helemaal op de vooraf geplande vorm en/of uiterlijk. Soms blijven ze door de keuze van ingrediënten prachtig in vorm, en soms, door de keuze van andere hoeveelheden en/of ingrediënten, moet je ze zelfs in de oven al terugduwen.
Deze koekjes lopen maar een heel klein beetje uit. Start je met een diameter van 3,5 centimeter dan zijn de koekjes uit de oven net iets breder van 4 centimeter. Daarom passen er 20 tegelijkertijd op 1 bakplaat, 4 rijen van 5.