Roerei met koud gerookte zalm op warme toast
Het familierestaurant Garden of Skye Smokehouse, met hun beroemde cheesecake met gerookte zalm, hebben we tijdens onze bezoeken aan het Schotse eiland Skye toendertijd gemist. Maar een ontbijt met gerookte zalm, dat aten we regelmatig.
Het woord zalm stamt af van het Latijnse woord salmo. Dat volgens sommigen afstamt van salire, dat springen betekent. Anderen melden dat dit onzin is. We weten het niet. Het maakt de zalmen niet uit: ze blijven gewoon springen.
In Schotland komt de Atlantische zalm, Salmo salar, in bijna iedere rivier voor. En dat betekent dat je ze in de bergen en heuvels indrukwekkende hoogteverschillen kunt zien overbruggen, al springend uit het water. Keer op keer watervalletjes overwinnen. Vooral in de maand oktober is het nauwelijks mogelijk ze niet te zien. Er zijn namelijk websites die de beste en drukste plekjes in de rivieren bijhouden. Overdag kijken, ’s avonds eten. Of de volgende ochtend.
Ontbijt in Schotland. Soms zaten we in of voor onze eigen tent, soms in een B&B en soms in een landelijk hotel, als uitvalsbasis. Als we lange wandelingen gingen maken, dan was voor ons een full Scottish breakfast, met tattie scones, een logische keuze. Als we het rustiger aan zouden gaan doen, gewoon omdat het een dagdeel slecht weer zou gaan worden, dan was er tijd om de menukaart te bestuderen. Daarom regelmatig scrambled eggs with cold smoked salmon gegeten. Juist door de toevoeging cold. Wat is daar nu zo speciaal aan?
Hoe gerookte zalm smaakt hangt van nogal wat factoren af. Welke soort zalm, welk stuk van de zalm, welke houtsoort(en) en kruiden om mee te roken, hoelang er gerookt wordt, en op welke temperatuur. Kortom, veel keuzes zorgt voor veel variatie in smaak in de winkels.
Gerookte zalm komt grofweg in 2 categorieën: koud gerookte zalm, vaak met een milde rooksmaak, en warm gerookte zalm, meestal met een intensere rooksmaak.
Koud gerookte zalm. De winkels liggen er vol mee. Dat geldt niet voor warm gerookte zalm. Dat een zalm koud gerookt is staat overigens zelden op de verpakking, in tegenstelling tot bij warm gerookt zalm. Het verschil is wel goed te zien. Koud gerookte zalm is vaak te koop in strak uitziende dunne plakken. Warm gerookte zalm meestal als een dikker stuk met een rimpelige buitenkant.
Koud gerookte zalm wordt gemaakt door deze urenlang te roken, typisch rond de 25°C, na eerst te zijn gedroogd en gepekeld. Dat zijn nu net temperaturen die bacteriën heel prettig vinden om zich massaal te vermenigvuldigen. Koud roken vraagt daarom grote aandacht voor hygiëne. Koud gerookte zalm blijft stevig genoeg om het in dunne plakken te kunnen snijden. Door lage temperaturen is koud gerookte zalm niet gaar. De zalm zit tussen rauw en gaar in. In Nederland is zalm sowieso eerst verplicht ingevroren, om nare parasieten onschadelijk te maken. Of dat in Schotland ook zo is, geen idee.
Ook warm gerookte zalm wordt eerst gepekeld. Daarna wordt de vis voor zeg 60 minuten, maar soms ook veel langer, gerookt bij een temperatuur van 75 tot 100°C. Warm gerookte zalm is wel gaar en valt makkelijk uit elkaar. Daar kan je geen plakjes van snijden.
In Schotland werd de zalm niet verwarmd maar losjes op het ei gedrapeerd. Dat doen wij anders. En dat ondanks dat bijna iedereen adviseert om koud gerookte zalm niet te verwarmen omdat er dan smaakverlies zou optreden. Daar denken wij anders over. Wij vinden weer warm gemaakte koud gerookte zalm nog lekkerder. De smaak wordt veel intenser. Ze veranderen wel van iets van kleur, maar blijven zacht van structuur.