Kruukplaetjes uit Goeree-Overflakkee, poging 2
Al tijdens het bakken van poging 2 begreep ik ineens waarom er een wedstrijd in werd gehouden in Goeree-Overflakkee, om de wereldkampioen aan te wijzen [1]. Al kunnen de deelnemers natuurlijk ook alleen de best gelukte koekjes inzenden. Bakken van koekjes in een koekenpan. We hebben onze tips & trucs, al doende leert men, voor het mogelijk wel goed bakken van kruukplaetjes (bij ons tenminste) op het eind van dit blogje verzameld.
De medeblogger was een tijdje geleden beroepsmatig op het eiland Goeree-Overflakkee, in het zuiden van de provincie Zuid-Holland, en niet de provincie Zeeland, zoals de medeblogger mij op tijd corrigeerde. (Toch gek als je op de kaart kijkt!) Ik kreeg een appje van hem. Dan gaat het met aan zekerheid grenzende waarschijnlijk of over iets historisch of over iets met eten. 2 passies die we delen. Het bleek een foto te zijn van een kruukplaetje uit Goeree-Overflakkee, inclusief een bol vanille-ijs. Altijd iets lokaals eten van de kaart, ook die nieuwsgierigheid delen we. Interessant dat kruukplaetje, want nooit eerder van dat koekje gehoord. Met de foto kwam meteen ook de melding dat de koekjes meer op mijn deel van Reutel pasten.
Koekjes die kruukplaetjes heten. Het dialect woord kruuk komt mogelijk van het kruud, kruid. De toevoeging plaet zou dan komen van het feit dat de koekjes op een plaat van een kachel werden gebakken en niet in een oven. Dat herkennen we, want onze grootouders, die van de kip, hadden in de keuken een kachel/fornuis combinatie. Het fornuisplaat en oven deel waren altijd klaar om te gebruiken, want altijd al warm.
Het kruukplaetje zag er qua vorm een beetje uit als een Goudse mop, maar dan zonder de gouden kleur en iets hoger. Gelijk even wat recepten opgezocht op het internet. Daaruit bleek dat de start vrijwel altijd gelijk is. Bloem, suiker en boter in de verhoudingen 2 : 1 : 1 mengen. En kaneel toevoegen. Dan komen de verschillen. Soms wordt er nog melk, en/of een ei, honing en vanille bij gedaan. Er werd zelfs over het gebruik van rommelkruid geschreven, die van de balkenbrij. Kruukplaetjes, het moest gemaakt worden, maar nog wel zonder rommelkruid in poging 2.
Als eerste een recept gevolgd dat in dialect werd gegeven [2]. Dat leek me a priori daarom authentiek(er). Poging 1 noemen we het achteraf. Met een half kopje melk genoemd in het recept. Alle hoeveelheden gehalveerd, voor minder koekjes, en aan de slag. Ik had dat dikkere ronde koekje van op de foto in mijn achterhoofd, maar na het mengen van de bloem, suiker, boter, kaneel en melk ontstond er een wel heel plooibaar en zacht deeg. De argwaan nam toe. Echter, al vroeg geleerd dat als er vocht in de vorm van water of melk bij bloem gaat, je de bloem de tijd moet geven om dat vocht op te nemen. En inderdaad, na een half uurtje in de koelkast was het een stuk steviger deeg. Argwaan weg.
Bolletjes gedraaid en platgedrukt zodat er rondjes met een diameter van 4 centimeter en een hoogte van 1 centimeter ontstonden. Zo’n 25 gram per stuk, 14 in totaal. Brede koekenpan gepakt en verwarmd en daar pasten alle proto-koekjes in. Want het werden stevige hoge koekjes zonder uitlopen, toch? Al snel zakten ze echter wat in en werden ze breder, argwaan terug. Ze begonnen elkaar aan te raken. Na 8 minuten was er geen sprake meer van losse hoge koekjes, maar meer van bijna 1 massa deeg dat werd verhit. Omdraaien was onmogelijk. Dit recept was meer voor koekjes uit de oven, zodat ook de bovenkant wordt verhit en je ze daarom niet hoeft om te draaien.
Al heel lang worden er kruukplaetjes gemaakt op Goeree-Overflakkee. En ook heel lang nergens anders heb ik begrepen. Zouden een deel van de eilanders het recept bewust zo opschrijven dat de rest van Nederland ze niet kan maken?
Nog een keer wat nauwkeuriger op internet rond gekeken en er lijken inderdaad 2 vormen van kruukplaetjes te bestaan, en alles wat daar tussenin zit. Dunne uitgelopen koekjes, die ook zonder omdraaien gaar worden, en hogere compacte koekjes, die je moet omdraaien tijdens het bakken.
Het doel was hogere en compacte koekjes. Wat was de boosdoener bij poging 1? Even vergeleken met recepten van andere stevige koekjes op Reutel. De verhouding bloem, boter en suiker was binnen de marges. De hoeveelheid melk niet. De melk moest wel de boosdoener zijn, dat oorspronkelijk halve kopje uit het recept in het dialect. Omdenken. Niet alle melk er klakkeloos bij mengen, maar precies net zoveel toevoegen als nodig is om het deeg bijeen te brengen en houden. Zoals ik altijd doe bij mijn eigen recepten. En dat leverde een flink mindere hoeveelheid melk die nodig was. Ruim meer dan de helft minder zelfs!
En toen werd het deeg meteen wel heel stevig. De meldingen dat een boerin de ingrediënten mengde en dat de boer het deeg kneedde werd beter begrepen. Hoewel de boerinnen die ik ken behoorlijk sterk zijn. Werk maakt sterk.
Er waren 4 koekjesliefhebbers aanwezig. Het aantal te maken koekjes daarom op een veelvoud van 4 gehouden. Dan krijg je geen gedonder over het verdelen.