Archief van
Tag: patat

Katův šleh, zonder superior dark soy sauce

Katův šleh, zonder superior dark soy sauce

Het is tijdelijk weer iets koeler. Net onder de 20 graden met veel regenbuien. Dan kan een stoofschotel maken zeker wel. Als het straks 30 graden of meer is niet. Dus meteen profiteren van de temperatuurdip. En qua stoofschotels is katův šleh een absolute favoriet.

Op de allereerste keer na – toen zelfs helemaal zonder sojasaus en we echt nog broekies waren op katův šleh gebied – maken we het Tsjechische gerecht altijd met de superior dark soy sauce van Pearl River Bridge. Dat merk is ons ooit aangeraden door de medeblogger en sindsdien hadden we altijd minstens 1 fles in huis. Want inderdaad errug lekker. Ook al bij kleine hoeveelheden per maaltijd. Veel smaak in 1 fles.

Hadden, want plots is precies die sojasaus niet meer te verkrijgen bij onze dichtbij toko’s en supermarkten. Wel de superior light versie, van hetzelfde merk, maar niet de dark versie. Wat is hier aan de hand? Wat hebben we fout gedaan?

Want met donkere sojasaus ziet katův šleh met friet er zo uit.

En scrolt u nu maar even terug naar boven.

Licht hé. Dezelfde ingrediënten op het type sojasaus na. Wat een verschil. En ook, een op een echte stoof lijkend mengsel tegenover het lijken allemaal losse individuele ingrediënten. Gelukkig smaakt ook de versie met lichte sojasaus fantastisch.

Katův šleh, een geschenk van Tsjechië aan de wereld. En die wereld buiten Tsjechië zou het vaker moeten eten. Zo lekker. Wij eten het pas sinds 2021 regelmatig, in alle jaargetijden. Het is 1 van onze favoriete maaltijden geworden. Wel in wat variaties. Net als ze in Tsjechië zelf doen. Want ten opzichte de Tsjechen zijn we wat katův šleh betreft natuurlijk nog steeds broekies.

Katův šleh, het is mede doordat het zo lekker is al eens eerder langs gekomen op Reutel. In 2022 onder de titel gewoon lekker Tsjechisch eten. Toen met varkenslappen. Dat kostte ongeveer 75 minuten bereidingstijd in de keuken.

Het kon sneller, door in 2024 in plaats van varkenslappen hamlappen te gebruiken, de malste van alle varkenslappen. Nog maar 45 minuten actief in de keuken.

In 2025 gemaakt met puntpaprika’s en kippendij, 35 minuten zelf in de keuken, toch weer 10 minuten minder.

De versie met kippendijen blijft nog even het record houden, want deze versie met kale varkensschnitzels duurt 40 minuten, nog steeds afgezien van de friet ovenbak-tijd.

Ook met varkensschnitzels blijkt katův šleh lekker te zijn. Maar eigenlijk is dat een uiteraard stelling.

Er zit weinig vet aan schnitzels, dus je zou de zoet/zure augurk weg kunnen laten, want er is geen vet om aan te pakken. Doen we echter niet.

We hadden een mee-eter die niet van scherpte houdt, als in echt never nooit niet in een maaltijd. De chili-vlokken en zwarte peper daarom weggelaten tijdens de bereiding. Dan mag het eigenlijk geen katův šleh meer heten, want niet pittig. Pittig wordt namelijk geïmpliceerd door de Tsjechische naam van het gerecht.

We noemen het een ‘milde katův šleh‘, een soort van contaminatie uiteraard, maar wel in 2 talen! Maar men weet dan wel direct wat we gaan eten, en het is sowieso leuk als variatie. Katův šleh, met kale varkensschnitzels en een lichte sojasaus. En op de een of andere manier past kreukelfriet altijd erg goed bij katův šleh.

Dat in Tsjechië Worcestershire sauce zo populair lijkt te zijn, dat vergt qua het waarom nog nader onderzoek. Maar begrijpen doen we het wel. Ook wij hebben altijd een flesje op voorraad. Weinig van nodig per maaltijd: veel smaak in 1 flesje.

Lees Meer Lees Meer

Over Vlaamse friet; met groene asperges en feta

Over Vlaamse friet; met groene asperges en feta

Gekookte aardappelen eten we eigenlijk alleen in stamppotten. Maar gebakken aardappelen, dat zijn echte favorieten op Reutel. Schijfjes knapperig bakken in koekenpannen, partjes uit de oven, weer opgebakken puree in een koekenpan, aardappeltaartjes, platgeslagen krieltjes uit de oven, Hasselbacks Potatis, aardappelkoekjes, aardappelwafels, aardappels als pizzabodem, et cetera.

En natuurlijk friet. Of patat. Maar dat is op je bord gewoon hetzelfde. Je woordkeuze wordt bepaald waar je het haalt of bent opgegroeid. Er is zelfs een zogeheten, informele, patat-frietgrens in Nederland. Een voorbeeld van een soglosse, waar een klein, systematisch taalverschil tussen dialecten aanwezig is, een soort van taalgrens. (De wetenschap verzint graag elke keer nieuwe woorden; definities helpen bij het onderzoek.)

Beneden de grote rivieren worden friet en frieten gegeten en boven de grote rivieren patat. Zal ook wel iets te maken hebben met het verschil tussen de vroegere Bourgondische levensstijl of een oorspronkelijk Calvinistisch levenshouding. Met al die verhuizingen in Nederland zal het verschil ooit wel verdwijnen, misschien.

Maar patat of friet, dat is gewoon links- of rechtsaf slaan na de oorspronkelijke Francophone benaming patates-frites (en pommes-frites), gefrituurde aardappelen. Noordelijk Nederland legde de nadruk op het feit dat het aardappelen waren die werden gefrituurd, vandaar het woord patat. Zuidelijk Nederland en Vlaanderen legden de nadruk op het feit dat ze werden gefrituurd, die aardappelen, vandaar het woord friet. In Vlaanderen speelt mogelijk ook mee dat aardappelen daar patatten heten. Dan is de keuze op het meer afwijkende woord friet logischer dan de keuze voor patat als woord voor gefrituurde aardappelen.

Een groot deel van de mensheid noemt gefrituurde aardappelbalkjes French fries, Franse frieten, en daar zijn zo te lezen sommige Belgen nog steeds boos om. Zowel in Wallonië als Frankrijk zijn ze Francophone, spreken ze de Franse taal. Zowel in Wallonië als in Frankrijk eten ze patates-frites. Waar is het dan voor het eerst gemaakt? België, Frankrijk, of toch ergens anders? Een moeilijkheid bij het achterhalen van die oorsprong is grappig genoeg juist die naam. Patates-frites, gefrituurde aardappelen, zegt nog helemaal niets over de vorm.

Dat wordt anders als je er een tekening aan toevoegd. Volgens Goscinny en Uderzo, in de vorige eeuw, bakten de Galliërs al patates-frites. Zoals te zien is in het album Asterix en de Belgen, uit 1979, waar het Nervische stamhoofd Vandendomme het gerechtje uitvond. Patat-friet was overigens al eerder te zien in het album Asterix en de Gothen, uit 1963. Waar de Belgische druïde Tachtix, tegenwoordig vertaald als Mannekenpix, met zijn blote handen frieten uit een ketel met kokend vet haalde. Vandendomme en Tachtix, Goscinny en Uderzo hadden blijkbaar een voorkeur voor België als de plek waar patat-friet is uitgevonden in de oud Romeinse tijd. Een mythe, uiteraard.

En mythe, dat is sowieso wel een goed woord om te gebruiken in de speurtocht naar de oorsprong van patat-friet. Want de aardappel bereikte Europa pas in 1567 en wel naar verluidt als eerste in de haven van Antwerpen, België! De Belgen ten tijde van Julius Caesar zullen dan niet de uitvinders zijn geweest. Wie dan wel?

Lees Meer Lees Meer

Gewoon lekker Tsjechisch eten: katův šleh

Gewoon lekker Tsjechisch eten: katův šleh

En ook, lekker gewoon Tsjechisch eten: katův šleh.

Prachtig land, Tsjechië. Buiten de toeristische steden, Praag(!), volop ruimte. Bergen, heuvels en smalle, bochtige wegen. Veel kleine dorpjes ook. Wil je wat eten dan ga je naar een restaurace. Want eten in Tsjechië is naar onze begrippen spotgoedkoop. En aan kwaliteit wordt niets ingeboet. Hoe doen ze dat?

Katův šleh vind je in gewone restaurants. Makkelijk te maken met basis ingrediënten. Katův šleh laat zich vrij vertalen als beul slagen. Misschien een referentie naar de aromabommetjes die erin zitten? Want katův šleh hoort scherp van smaak te zijn.

Standaard ingrediënten zijn kippen- of varkensvlees, ui, chilipepers, paprika, augurken, tomatensaus of -puree en zwarte peper. In Tsjechië kan je kant-en-klare lečo kopen, een vegetarisch groentestoofpotje. Dan wordt katův šleh maken wel heel makkelijk.

En dan zijn er natuurlijk heel veel variaties op dit thema. Op de een of andere manier is de toevoeging van Worcestershire sauce populair in Tsjechië. Andere variaties zijn een enkel blaadje sla, een enkel schijfje komkommer en/of een stukje tomaat op je bord. Je krijgt het meestal met gebakken of gepofte aardappelen, friet, bolletjes rijst of knedlíky, in plakken gesneden bleke dumplings gemaakt van bloem, gist, eieren, zout en melk. Kortom, alles mag.

Hier gekozen voor de variant van katův šleh die in Tsjechië zelf is gegeten, toen ook met kreukel friet. Knedlíky is voor een andere keer.

Lees Meer Lees Meer