Gebroken eier-spaghetti met bimi en basilicum
Alle spaghetti was in kleinere sliertjes gebroken terwijl het nog in de gesloten verpakking zat. Elke lange sliert in 3 stukken van ongeveer gelijke lengte. Door iemand die mee zou eten. En die droog meldde dat ze dat thuis altijd deed als ze voor zichzelf kookte.
Onze Italiaanse vriend bevestigde dat het een no-no is in Italië, dat breken van spaghetti. Met als uitzonderingen, die niet algemeen zijn geaccepteerd, in ieder geval het breken van spaghetti voor in een soep, en het breken van zite. Anderen vinden dat je daar dan maar kleinere pasta-soorten voor moet gebruiken. Maar goed, we gingen stukjes spaghetti eten in plaats van lange slierten! Dat was inmiddels duidelijk.
Met dat breken van spaghetti is overigens wel iets speciaals aan de hand. Breek je de gedroogde spaghetti terwijl het in de verpakking zit, dan plaats je beide handen op de plek waar je de spaghetti wilt breken. Stevig omklemmen, buigen en je krijgt de breuken waar je naar opzoek was. De spaghetti had geen andere keuze. Dat gaat heel anders als de spaghetti buiten de verpakking is.
Neem een enkele droge spaghetti-staaf en pak deze bij de uiteinden vast. Ga dan langzaam buigen. En zie, op een gegeven moment knapt de staaf op 3 plekken: je houdt daarom meestal 4 stukken over. Meestal 2 langere en 2 kortere stukken.
Dat spaghetti niet in precies 2 stukken breekt heeft de wetenschap vele jaren verbaasd. Er moest iets aan de hand zijn waar niet aan werd gedacht. Richard Feynman, de wereldberoemde en eigenzinnige natuurkundige (en meer), heeft naar verluidt vele uren droge spaghetti gebroken zonder achter het achterliggende fenomeen te komen. Richard Feynman is zo beroemd dat hij zelfs in een comedy-serie als The Big Bang Theory minstens 13 keren vol bewondering is opgevoerd [1]. Alleen Albert Einstein wordt nog vaker genoemd in de serie. De idolatie gaat zover dat ze zelfs, in de aflevering The Bachelor Party Corrosion, met z’n allen naar Mexico gingen, in een busje dat ooit van Feynman was!
In 2005 publiceren 2 Franse onderzoekers de reden dat spaghetti altijd in 3 à 4 stukken breekt als je de droge sliert buigt [2]. Ze modelleerden niet alleen het breken, maar juist de dynamica die leidt tot het breken. Dynamica gaat over het gedrag in de tijd. En dan blijkt dat er 2 breekmomenten zijn. Het 1e breekmoment komt omdat de spanning door het buigen te hoog wordt. Het 2e breekmoment komt omdat de eerste breuk trillingsgolven door de nu 2 stukken pasta laat gaan. Die trillingsgolven zorgen voor de volgende breuken, vaak 2, 1 per stukje spaghetti. Wat ook weer voor trillingsgolven zorgt, die, als ze sterk genoeg zijn, de pasta in nog meer stukken zouden kunnen breken. Maar meestal dus 3 breuken waardoor je 4 stukken spaghetti hebt. In 2006 kregen de Fransen voor hun theorie een Ig-Nobelprijs [3]. Een jaarlijkse prijs voor verrassende en ludieke onderzoeken die zijn gepubliceerd in erkende wetenschappelijke tijdschriften.
In 2018 stelden studenten zich de vraag wat er nodig is om spaghetti wel in precies 2 stukken te laten breken. Nieuwsgierigheid leidt tot nieuwe wetenschappelijke resultaten. Het blijkt dat als je droge spaghetti eerst draait en dan pas buigt, dan het dan wel kan lukken om de spaghetti in precies 2 stukken te breken. De trillingsgolven worden verzwakt door de aanwezigheid van een draaiing. En het terugdraaien voorkomt verdere breuken. De exacte uitleg is ietwat complexer en preciezer [4].
Nu zit de wereld vol met kabels en kabelbreuken. Misschien levert het modelleren van spaghetti wel iets bruikbaars in de echte wereld op! Spaghetti op borden zijn trouwens ook kabels in de echte wereld. De kook- en eetwereld.
Terug naar de keuken.
De beroemde voorkant van een pak Droste cacao en de beroemde illustratie Prentententoonstelling van M.C. Escher.
