Lekkere broodjes met iets ertussen. Of het nu hamburgers zijn of vega-burgers. Broodjes met iets ertussen zijn populair bij ons. Bijvoorbeeld als dat ertussen zwarte bonen als basis heeft. Met soms een whisky saus erop.

Net als bij ‘zwarte-bonen burger‘ kan je over ‘whisky saus’ en ‘whiskysaus’ een lange discussie starten over spellingsregels. Whisky is een woord dat buiten Nederland is bedacht. Daarmee was vroeger ‘whisky saus’ de correcte spelling. Tegenwoordig mag er veel meer en lijkt ‘whiskysaus’ de voorkeur te krijgen. Whisky blijkt inmiddels ingeburgerd te zijn in Nederland.

Door die whisky saus is het geen vegetarische maaltijd. Hoewel, je hebt vegetariërs en vegetariërs. Voeg je er kenmerken aan toe dan krijgen je al snel je eigen stempel. Veel gebruikte woorden zijn pescotariër, lactovegetariër, ovo-vegetariër, lacto-ovo vegetariër en pollotariër. En dan heb je nog de extremen flexitariër en veganist. Vertel wat je wel en niet eet, en de mensheid heeft er een stempel voor. Onze favoriet? Pescolactoövotariër.

In deze kant-en-klare whisky saus (of whisky cocktail, of whisky cocktailsaus) zit onder andere tomaat, mosterd, eigeel, ansjovis, worcestersaus (die zelf ook ansjovis bevat), paprika en melk. En die combinatie van ingrediënten klinkt gewoon goed. Makkelijk zelf te maken met wat eetlepels yoghurt en afgestreken theelepels van de rest van de ingrediënten. Maar ja, die fles staat dus altijd in onze koelkast.

Er zit ook nog een ruime hoeveelheid whisky in, wel 0,5%! (De hoeveelheid whisky verschilt per merk.) Het heet whisky saus, maar er zit nauwelijks whisky in. Zal juridisch wel kloppen.

Alcoholische dranken in eten vinden wij niet altijd even geslaagd. Tenzij de alcohol grotendeels verdampt, zoals bij risotto.  Dus garnalen in een cocktailsaus met sherry, brrr. Irish coffee, met Ierse whiskey, brrr. En dat terwijl een goede sherry en een goede whisk(e)y stand alone en op de goede temperatuur niet te versmaden zijn. Net als goed geprepareerde garnalen en een kop echte koffie. Het zijn maar meningen uiteraard. Ðé uitzondering is alcohol in cheesecakes. Heerlijk.

Hier zit dus erg weinig whisky in de saus, dat je die niet echt proeft, en toch ook, echt niet proeft. In authentieke Schotse whisky saus zijn de verhoudingen van de ingrediënten echt anders. Daar proef je de whisky wel, zeker als je het wel zelf maakt. Ook heerlijk.

Waar komt die whiskysaus oorspronkelijk vandaan? Iedereen denkt dan als eerste aan Schotland. Maar inmiddels wordt in zo’n beetje elk Europees land wel whisky gemaakt. Ook in Nederland zijn er veel distileerderijen die zich met whisky bezighouden. Nu zijn er meerdere soorten whisky, niet allemaal van dezelfde kwaliteit.

Die whisky in de kant-en-klare saus zal niet een single malt whisky zijn. Lekker, maar ook heel erg duur, zeker na Brexit. En ook geen blend, daar zitten ook malt whiskies in. Ik vermoed eerder een grain whisky, een massaproduct die lang niet zo lang rijpt als malts en blends. En die toch bij bepaalde merken nog steeds pareltjes oplevert. Het whisky saus merk meldt er echter niets over op hun website zo te zien. Grain whisky?

We hebben een fan in ons huishouden, dus die whisky saus in een fles is altijd op voorraad. Whisky saus, een quilty pleasure. Dus de uitnodiging/uitdaging aangenomen om ook eens een keer whisky saus op een burger te draperen. De keuze viel op een zwarte bonenburger. Dus deze keer kant-en-klare whisky saus toegevoegd, als snelle en makkelijke variatie op een eigen verzinsel.

Zwarte bonenburger met noten en whisky saus, als variatie op onze andere zwarte bonenburgers. Met veel fijngemalen noten en niet met minder en grof gevijzelde noten. Meteen een totaal andere textuur.

Nog niet opeten (voor 4 burgers)

• 800 gram zwarte bonen in blik (al gegaard)
• 40 gram walnoten, gedopt gewicht
• 40 gram pistachenoten, gedopt gewicht
• 6 afgestreken eetlepels bloem
• 2 eieren
• whisky (cocktail) saus, naar smaak
• 2 klonten ongezouten roomboter
• 2 stronkjes baby romaine (ook wel little gem geheten)
• 8 romaatjes tomaten
• 4 afbakbroodjes, hier meergranen landbollen, met tarwe, rogge en haver

Aan het werk

Bak de broodjes op tijd af in de oven, zodat ze nog lauwwarm zijn als ze de notenburgers ontvangen.

Rooster de walnoten, hazelnoten en de pistachenootjes in een droge koekenpan. Laat ze weer wat afkoelen. Maak ze daarna fijn in een blender, of zoals hier, in een handmixer met een trektouwtje.

Laat de bonen uitlekken en prak ze dan met een aardappelstamper, in een kom met een platte bodem. Niet alle bonen hoeven stuk, wel een ruime meerderheid.

Kluts de eieren los en voeg deze toe, net als de stukjes noot. Verdeel er de bloem overheen.

Meng dan alles goed door elkaar en zet de kom dan 10 minuten weg op het aanrecht om de bloem de tijd te geven het vocht op te nemen.

We werken dit keer zonder koekjesringen. Kneed de bonenmassa in de kom nog 1 keer goed door elkaar. Maak daarna op een snijplank een compacte halve bol van de bonenmassa. Snij de halve bol in 4 gelijke delen via een + snede.

Laat klontjes boter smelten in een 2 brede koekenpannen. Maak van bonenmassa 4 platte burgers, zo hoog als je wilt.

Hier net zo hoog als een standaard vleeshamburger gemaakt; ze zullen straks uit het broodje steken.

Net gevormd zijn het niet de meest fotogenieke burgers die er zijn.

Een beetje een wild uiterlijk, wat wel bij elkaar blijft, maar enige duwacties van een spatel helpen wel om ze rond te houden.

Bak de burgers op halfhoog vuur in ongeveer 10 minuten gaar. Regelmatig keren – elke 2e minuut bijvoorbeeld – anders kan de buitenkant zwart worden. Keren wel via 2 brede spatels. Ze blijven lang zeer breekbaar.

Na zo’n 10 minuten blijven ze in vorm, zijn ze stevig en is de buitenkant knapperig.

Verwijder de buitenste bladeren en de kern van de stronkjes baby romaine. Trek de bladeren los en verdeel die over de open gesneden broodjes.

Leg er de in stukjes gesneden tomaatjes op.

Leg de zwarte bonenburger voorzichtig op de tomaatjes.

Smeer een flinke klodder whisky saus op de bonenburgers.

Direct serveren.

Resultaat

Op zich al een hele lekkere knapperige burger, en door de whisky saus ook weer smeuïg gemaakt.

Door de fijne noten proefden sommigen wel en anderen niet dat er noten in zaten. Ze proefden wel dat het meer was dan alleen zwarte bonen, maar wat? Leuk, want ze vonden het allemaal wel erg lekker.

Het is ook een echte burger. Door de noten hebben de bloem en eieren wat meer moeite om alles bijeen te houden. Eten boven een bord!

Meer ei en meer bloem, dat houdt de boel wel bijeen, maar verandert de smaak ook teveel. De verkeerde kant op ook nog eens. Dus dat doen we niet. Dan maar wat breekbaarder.

Je kunt er natuurlijk ook bijvoorbeeld 6 in plaats van 4 zwarte bonenburgers van maken. Die worden dan individueel minder breed, bij dezelfde hoogte, en blijven dan wel heel.

Keuzes. Een kook-leven zit vol met keuzes.